Aktif çürüklü ve çürüksüz çocuklarda streptococcus mutans görülme sıklığının PCR ve kültür yöntemleriyle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, PEDODONTİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEHRA MUTLU
Danışman: FİRDEVS TULGA ÖZ
Özet:71 ÖZET Aktif Çürüklü ve Çürüksüz Çocuklarda Streptococcus Mutans Görülme Sıklığının PCR ve Kültür Yöntemleriyle Karşılaştırmalı Olarak Değerlendirilmesi Bu çalışmada diş çürüğünün başlıca etkeni olan Streptococcus Mutans' in aktif çürüklü ve çürüksüz çocuklarda görülme sıklığım, geleneksel kültür yöntemi ve moleküler bir teknik olan PCR ile karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçladık. Bu amaçla 6 yaşındaki toplam 46 sağlıklı çocuktan df-s > 8 olan 22 çocuk aktif çürüklü, df-s=0 olan 24 çocuk ise çürüksüz olarak tanımlandı ve kontrol grubunda bu çocuklardan alman tükürük örneklerinin geleneksel kültür yöntemi ile MSB agar besi yerine inokulasyonları yapılarak koloni oluşumu gözlendi. Daha sonra koloni örneklerinde mikroskobik, kültürel ve biyokimyasal testler uygulanarak S. mutans koloni sayımı yapıldı. Deney grubunda ise aynı tükürük örneklerinden PCR tekniği ile doğrudan S. mutans tespiti yapıldı. PCR tekniğinde S. mutans'ın spa P genine spesifik olan ve daha önceden dizayn edilen spa PF ( 5'- AACGACCGCTCTT CAGCAGATACC-3') ve spa P ( 5'- AGAAAGAA CATCTCTAATTTCTTG-3') sentetik oligonükleotid primerleri kullanıldı. Daha sonra aynı örneklerde AP-PCR tekniği ile GGGTAAACGCC sentetik oligonükleotid primeri kullanılarak S. mutans için genotiplendirme işlemi gerçekleştirildi. Çalışmanın bulgularına göre; geleneksel kültür yöntemi ile yapılan değerlendirmelerde aktif çürüklü çocuklardan alınan tükürük örneklerinin hepsinde 104 CFU/ml ve üstü düzeyinde S.mutans ürediği, PCR tekniği ile yapılan gözlemde de aktif çürüklü çocuklardan alınan tükürük örneklerinin hepsinde S. mutans ürediği ve her iki teknik arasında bu açıdan bir fark oluşmadığı gözlendi. Çürüksüz çocuklardan alınan tükürük örneklerinde ise geleneksel yöntemle yapılan72 değerlendirmelerde hiçbir örnekte S. mutans üremezken aynı örneklerden PCR tekniği ile yapılan değerlendirmelerde 2 örnekte S. mutans ürediği gözlendi. Bu sonuca göre, PCR tekniğinin geleneksel kültür yöntemine karşı çok daha hassas bir teknik olduğunu düşünmekteyiz. Ayrıca AP-PCR ile yapılan genotip çalışmasında aktif çürüklü çocukların çoğunlukla aynı genotipteki S. mutans' larla enfekte olduğu gözlenmiştir. Sonuç olarak; gelişmiş ülkelerde ağız ve diş sağlığı konusunda alınan etkin koruyucu önlemler sayesinde çürük görülme sıklığında azalma olduğu bilinmektedir. Oysa ülkemiz henüz bu seviyeye ulaşabilmiş değildir. Bu nedenle çürüksüz bir toplum yaratılması için bireylerin çürüğe yatkınlığının önceden bilinmesi ve uygulanacak koruyucu programların daha etkin olarak planlanması gerekir. Bu amaçla geleneksel kültür yöntemine alternatif olarak ağız içindaki mikrobiyolojik ortamın belirlenmesinde daha hassas ve güvenilir olduğu düşünülen moleküler genetik tekniklerin geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve daha geniş populasyonlarda daha kapsamlı çalışmaların planlanması gerektiği düşüncesindeyiz. Anahtar Sözcükler: AP-PCR, çürük, genotip, PCR, S. mutans.