Basın özgürlüğü kavramı: Özbekistan'da SSCB ve İslam Kerimov dönemi basın rejimlerinin karşılaştırılması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, GAZETECİLİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2009

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHIDDIN ABDURASULOV

Danışman: NURCAN TÖRENLİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Özbekistan 1924 yılından 1991 yılına kadar Sovyet Sosyalist CumhuriyetlerBirliği (SSCB) yönetimi altında kalmıştır. Bu uzun süreli dönem boyuncaÖzbekistan'da basın ve kitle iletişim araçları devletin sıkı kontrolü altındatutulmuştur. Sansür, en katı haliyle diğer SSCB ülkeleri gibi Özbekistan SSC'sindede görülmekteydi. Ancak 1985'den 1991'e kadar Sovyetler Birliği'ni yönetenGorbaçov'un perestroyka (yeniden yapılanma) ve glasnost (açıklık) adını verdiğireform çalışmaları Özbekistan'da da basını, deyim yerindeyse canlandırdı. Basındaeleştirel makaleler, köşe yazıları yer almaya; siyasal ve ekonomik yaşamıdeğerlendirmeye dönük canlı tartışmalar yapılmaya başladı.31 Ağustos 1991'de Özbekistan bağımsızlığını ilan etti. Devlet başkanıseçilen İslam Kerimov'un ilk icraatlarından birisi basını denetim altına almak vebağımsızlık öncesi basına hâkim olmaya başlayan özgürlük ortamını kısıtlamak oldu.Perestroyka döneminde var olmaya başlayan özgür basından İ. Kerimov döneminegeçilince eser kalmadı.Bu tezde SSCB dönemi, Perestroyka dönemi ve İ. Kerimov dönemlerindesiyasal rejimdeki farklılaşmalara bağlı olarak basın rejimindeki faklılaşma yine basınüzerinden irdelenecektir. Özbekistan'da basın rejiminin ele alınacak bu üç dönemdegeçirdiği dönüşüm büyük ölçüde siyasal rejimdeki dönüşümle koşutluk içindedir.Basın özgürlüğü kavramının nasıl anlaşıldığı, siyasal rejim ve basın özgürlüğükonusunun nasıl değerlendirildiği dönemin siyasal rejiminden ve onun basına dönüktutumundan etkilenmiştir.