Lise öğrencilerinde siber zorbalık duyarlılığının sosyodemografik özellikler, algılanan sosyal destek ve ebeveyn ve akran ilişkileri açısından değerlendirilmesi: Tekirdağ ili Çerkezköy ilçesi örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ADLİ PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MİHRİBAN KIRCALLIOĞLU
Danışman: FİLİZ ORHON
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Siber zorbalık duyarlılığı, internet ve cep telefonu gibi siber araçların kullanımı esnasında zorbaca davranışlara maruz kalmaya yol açabilecek davranışlardan uzak durma, bu türlü tehditlerin varlığından haberdar olma ve tedbir alma ve tehdit oluşturabilecek uyarıcıları fark etmeye yönelik dikkati yüksek tutma davranışları olarak tanımlanmaktadır. Bu araştırmanın amacı; lise öğrencilerinin sosyodemografik özelliklerinin, internet kullanım öyküsünün, ebeveyn ve akrana bağlanma durumunun ve algılanan sosyal desteğin siber zorbalık duyarlılığı ile olan ilişkisini incelemektir. Araştırma deseni ilişkisel tarama türündedir. Araştırmanın örneklemini Çerkezköy'deki çeşitli liselerde öğrenim gören 831 lise öğrencisi oluşturmaktır. Araştırma verilerinin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Siber Zorbalığa İlişkin Duyarlılık Ölçeği, Ebeveyn ve Akrana Bağlanma Envanteri ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada katılımcıların yaşlarının 14 ile 20 yaş arasında değiştiği gözlenmiş olup yaş ortalamasının 16.13±1.13 yıl olduğu saptanmıştır. Katılımcıların %74.6'sı internete her gün eriştiğini ve %67'si internette günde 1 saatten fazla bulunduğunu bildirmiştir. Gelir düzeyi ve babanın eğitim durumu yükseldikçe internete erişim sıklığının ve internette geçirilen günlük ortalama zamanın da arttığı belirlenmiştir. Kızların Siber Zorbalığa İlişkin Duyarlılık Ölçeği puanlarının, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği alt ölçeklerinden olan arkadaş desteği ölçeğinden aldığı puanların ve akrana bağlanma, akrana güven ve akranla iletişim puanlarının erkeklerin puanlarından anlamlı derecede yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sosyal destek puanları, aile destek puanları ve ebeveyne bağlanma puanları yüksek olan öğrencilerin internette daha az zaman geçirdiği saptanmıştır. İnternete her gün erişim sağlayan ergenlerin akranları ile iletişim puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Aileden ve arkadaştan alınan sosyal destek ile siber zorbalığa ilişkin duyarlılık arasında, siber zorbalığa ilişkin duyarlılık ile ebeveyne bağlanma arasında, siber zorbalık duyarlılığı ile arkadaşa bağlanma arasında, algılanan sosyal destek ile ebeveyne bağlanma arasında ve algılanan sosyal destek ile akrana bağlanma arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişkinin olduğu saptanmıştır. Çalışmada lise öğrencilerinde siber zorbalık duyarlılığının yüksek olduğu saptanmış olup bu bulgunun, öğrencilerin internet ortamındaki zorbaca davranışları tehdit olarak algıladığını gösteren bir bulgu olduğu düşünülebilir. Siber zorbalık duyarlılığının algılanan sosyal desteği yüksek olan ve ebeveyn ve akranları ile güçlü bağlanması olan çocuklarda daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Algılanan sosyal desteği yüksek olan, ebeveynle bağlanması iyi olan, ebeveyne güven duygusu geliştirmiş olan ve ebeveyni ile yeterli iletişim içinde olan ergenlerin internette geçirdikleri zamanın daha az olduğu saptanmış ve ebeveynleri ile olumlu bir iletişim ve bağlanmanın oluşmasının, internetin siber zorbalık gibi risklerinin önlenmesinde etkili olacağı gözlenmiştir. Ergenlik döneminde sosyalleşme ve olumlu benlik algısının oluşumunu sağlayan akran ilişkilerinin geliştirilmesi için internetin önemli bir araç olduğu ve ergenlerin bu konuda desteklenmesi gerektiği gözlenmekle birlikte bunu sağlarken problemli internet kullanımının da önlenmesi gerektiği açıktır. Anahtar Kelimeler: Algılanan Sosyal Destek, Ebeveyne ve Akrana Bağlanma, Lise Öğrencileri, Siber Zorbalık Duyarlılığı.