Diyabetik hastalarda metformin ve roziglitazon tedavisinin serum GLP-1, leptin ve adiponektin düzeyleri üzerine etkileri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZİYNET ALPHAN
Danışman: SEVİM GÜLLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Diyabetik Hastalarda Metformin ve Roziglitazon Tedavisinin Serum GLP-1, Leptin, Adiponektin Düzeyleri Üzerine Etkileri Diabetes mellitus (DM) giderek sıklığı artmakta olan kronik ilerleyici bir hastalıktır. Hastalık insülin salgılanmasında azalma ve insüline çeşitli dokularda (kas, karaciğer, yağ ) direnç nedeni ile glukozun bu dokular tarafından kullanımında bozulmaya neden olmaktadır. Diyabetik bireylerde GLP-1 salınımında bozulma olduğu tespit edilmiştir. GLP-1 normalde besin alımım takiben barsaklardan salgılanan ve insülin salgılanmasını sağlayarak glukoz düzeylerini düzenleyen peptid yapıda bir hormondur. Artmış insülin direnci bulunan durumlarda serum leptin düzeylerinde artış ve adiponektin miktarlarında azalma olduğu gösterilmiştir. Metformin ve roziglitazon insülin duyarlılığını artırarak etki göstern ve tip 2 DM tedavisinde kullanılan ilaçlardır. Bu çalışmanın amacı tip 2 DM'li hastalarda metformin ve roziglitazonun serum GLP-1, leptin, adiponektin düzeyleri üzerine olan etkisini değerlendirmektir. Çalışmaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı Polikliniği'nde izlenen 41 tip 2 DM'lu hasta alındı. Serum GLP-1, leptin, adiponektin, insülin, glukoz düzeyleri değerlendirilmesi için alman bazal kan örneklerini takiben 400 kalorilik besin tüketimi sağlandı. Sonra 30, 60, 90, 120 dakikalarda aynı parametrelerin pik seviyelerini yakalayabilmek amacıyla kan örnekleri alındı. İşlemi takiben tedavileri başlanan ( metformin, roziglitazon ya da plasebo) hastalara 14 gün sonra aynı işlemler bir kez daha uygulandı. Çalışma sonucunda HOMA-IR ile değerlendirilen insülin direncinde metformin ve roziglitazon grubunda anlamlı olarak azalma tespit edildi (sırasıyla 6.4 ± 2.8 karşın 2.3 ± 0.8 ; p<0.05 ve 6.8 ± 3.5 karşın 3.2 ± 1.1; p< 0.001 ). 43Her üç gruptaki hastalarda çalışma başlangıcında ve sonunda GLP-1 düzeyleri açısından anlamlı farklılık tespit edilemedi. Çalışma başlangıcındaki leptin düzeyleri her iki ilaç grubunda çalışma sonunda anlamlı olarak düşüş gösterdi ( metformin grubunda bazal ve pik değişimler sırasıyla 38.5 ± 16.6 karşın 35.0 ± 14.1; p< 0.05 ve 36.3 ± 14.8 karşın 33.3± 15.5; p< 0.05 ), ( roziglitazon grubunda bazal ve pik değişimler 37.8 ± 19.7 karşın 35.4 ± 18.1; p<0.05 ve 40.1 ± 17.5 karşın 35.3 ± 15.6 ; p< 0.05 ). Adiponektin düzeylerinde ise roziglitazon grubunda anlamlı olarak ( bazal değerler 4.0 ± 2.0 karşın 5.6 ± 1.3; p<0.05 ve pik değerler 4.6 ±1.8 karşın 7.4 ± 2.1; p<0.05 ) ve metformin grubunda da anlam göstermese de belirgin olarak artış saptandı. Sonuç olarak roziglitazon ve metformin tedavisi insülin direncini azaltarak leptin ve adiponektin düzeylerinde düzelme sağlamıştır. İlaçların serum GLP-1 düzeyleri üzerine etkisi saptanmamıştır.Bu konuda daha kapsamlı ve uzun süreli çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar sözcükler: Adiponektin, Diabetes Mellitus, GLP-1, İnsülin Direnci Leptin 44