Dirençli gram negatif bakteri enfeksiyonlarında kolistin uygulamasının sonuçlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BELGİN COŞKUN
Danışman: ALPAY AZAP
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kolistin, siklik yapılı katyonik polipeptid antibiyotikler olan polimiksinlerin bir üyesidir. Konsantrasyon bağımlı bir antibiyotiktir. Farmakokinetik ve farmakodinamik özelliklerinin karmaşık olması nedeni ile, kolistin uygulamalarında farklılıklar olmaktadır. Bu çalışmada hastanemizde kolistin kullanımını değerlendirmek amaçlanmıştır. Çalışmaya 01.05.2014-31.12.2014 tarihleri arasındaki sekiz aylık sürede Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanelerinde yatmakta olan ve 18 yaşından büyük olup, ampirik veya etkene yönelik olarak kolistin alan tüm hastalar (193 hasta) dahil edildi. Hastalar eczane kayıtları ve hastane bilgi yönetim sistemi üzerinden tespit edildi. Hastalara ait bilgiler retrospektif olarak taranarak yaş, cinsiyet, yattığı servis, ek hastalıkları, enfeksiyon hastalığı, var ise kültür sonuçları ve duyarlılıkları, kolistin dozu ve süresi, beraberinde kullanılan antibiyotikler ve nefrotoksik ajanlar, tedavi etkinliği ve yan etki gelişimi, klinik ve mikrobiyolojik yanıt kayıt altına alındı. Hastaların klinik yanıtları beyaz küre sayısı, c-reaktif protein ve ateş dikkate alınarak değerlendirildi. Kolistin kullanan hastaların uzun süredir hastanede yatan, çoklu ilaç dirençli gram negatif mikroorganizmalar ile enfekte olmuş veya enfekte olduğu düşünülen hastalar olduğu tespit edildi. Kolistin hastaların yatışlarının ortalama 20. gününde başlanmıştı. IV ve intratekal kolistin alan tüm hastalara kolistinin başka bir antimikrobiyal ile kombine olarak uygulandığı tespit edildi. Kombinasyonda öncelikle karbapenemlerin tercih edildiği görüldü. Özellikle IV kolistin tedavisi alan hastalarda, kolistin dozlarında farklılık olduğu, yükleme dozunun büyük oranda (%98) uygulanmadığı tespit edildi. İnhaler ve intratekal tedavi dozlarının literatür önerilerine uygun şekilde verildiği görüldü. İntratekal tedavi uygulamalarında kolistin mutlaka intravenöz uygulama ile birlikte verilirken, inhaler tedavi uygulamalarında kimi zaman inhaler kolistinin tek başına verildiği görüldü. Tek başına inhaler kolistin uygulaması ile inhaler ve IV kolistinin beraber verildiği hastalar karşılaştırıldığında şifa oranlarında bir fark gözlemlenmedi. Kolistin kullanımı sırasında yan etki olarak en çok nefrotoksisite (%25.4) ardından nörotoksisite (%3.6) geliştiği görüldü. Yapılan tek değişkenli ve çok değişkenli istatistik analizde nefrotoksisite gelişmesinde etkili tek faktörün, ileri yaş olduğu tespit edildi (P= 0.0004). Çalışmaya alınan hastalar içinde 19 hastada kolistin tedavisi yan etki nedeniyle sonlandırılmıştı. Etken mikroorganizmalar arasında kolistin direnç oranı %4.3 olup, direnç gelişen hastaların direnç gelişmeden önce ortalama19.9 ± 9.4 gün kolistin kullandıkları tespit edildi. Kolistin tedavisi alan hastalarda şifa oranı %56 idi ve tüm hastalarda mortaliteyi belirleyen en önemli faktörün ileri yaş (63.9 ± 2) olduğu görüldü (P=0.001). Çalışmanın sonucunda, çoklu ilaç dirençli gram negatif bakteri enfeksiyonlarında sınırlı tedavi seçeneklerinden biri olan kolistinin en sık görülen yan etkisinin nefrotoksisite olduğu (%25.4) ancak bu yan etkinin nadiren tedavi kesilmesine yol açtığı, IV kolistin uygulaması ile ilgili olarak hastanemizde farklı uygulamalar olduğu, ilaç prospektüsünde ve literatürde önerilen yükleme dozunun hastaların çok önemli bir kısmında (%98) uygulanmadığı görülmüştür. Kolistin direnci henüz önemli bir sorun olmamasına rağmen direnç gelişen hastaların tamamının öncesinde kolistin kullandığı gözlendiğinden direnç gelişimini önlemek için kolistinin uygun endikasyonlarda, uygun doz ve sürede kullanılmasının önemli olduğu kanısına varılmıştır.