Panik bozukluğu olan hastalarda nitrik oksit metabolizmasının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, BİYOKİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİHAL KARABEYOĞLU ŞİMŞEK
Danışman: SERENAY ELGÜN ÜLKAR
Özet:ÖZET Panik Bozukluğu Olan Hastalarda Nitrik Oksit Metabolizmasının Değerlendirilmesi Nitrik oksit (NO), nitrik oksit sentaz (NOS) enzimiyle L-arginin'den L-sitrullin oluşumu sırasında oluşan hem serbest bir radikal, hem de bir nörotransmitterdir. NOS ve arginazın ortak substrat L-arginin için yansı ve dolayısıyla bu iki enzimin iki taraflı regülasyonu, günümüze değin açıklanmaya çalışılmışta. Arginaz L-argininden ornitin ve sonrasında glutamat açığa çıkarır, bu glutamat aynı zamanda GABA sentezinde de kullanılır. Üstelik SSS'de NO sentezi, NMDA reseptörlerinin glutamat tararından aktivasyonuyla gerçekleşir. NO doğrudan etkilerini cGMP, dolaylı etkilerini ise oksijen ve süperoksit radikalleriyle girdiği reaksiyonlarla gösterir. Normal fizyolojik fonksiyonlara aracılık ettiği gibi NO'in, fizyopatolojik durumlarda da rolü olduğu gösterilmiştir. Depresyon, şizofreni ve bipolar affektif bozukluk ile panik bozukluk başta olmak üzere farklı birçok nöropsikiyatrik bozukluklardaki nörona! hasarla ilişkilendirilmiştir. Bu tez çalışmasında bizim amacımız, panik bozukluğu olan hastaların plazma ve eritrosit örneklerinde NOS ve arginaz enzim aktiviteleriyle birlikte NO düzeylerini irdelemek ve arginin-NO metabolizmasını değerlendirmekti. Hastaların plazma NO düzeyleri kontrol grubuyla karşılaştırıldığında bir değişme göstermezken, NOS ve arginaz aktivitelerinin anlamlı ölçüde yükseldiğini saptadık. Birbirleriyle yanşan bu iki enzimin yükseklikleri kendi aralarında kurdukları denge sonucu oluşan NO'in ne denli kullanılıp tüketildiğini gösterir. Elde ettiğimiz sonuçlar, panik bozukluğun yarattığı oksidatif stresi NO'in, örneğin O2 " ile birleşerek ortadan kaldırmaya çalıştığını düşündürmektedir. Diğer taraftan arginazla glutamat öncülü olan ornitinin sentezinin artması beyinde doku oksijenizasyonunun bozulduğunu gösterir. Çünkü hipoksi beyinde nörotransmitter konsantrasyonlarını değiştirir ve arginaz artışıyla glutamat sentezi de artmış olabilir. Hastaların eritrositlerinde NOS aktivitesi ve buna bağlı NO düzeylerini düşük bulduk, arginaz aktivitesinde ise hasta ve kontrol grubunda anlamlı bir fark saptamadık. Hücresel düzeyde NO sitokrom oksidazı 02'le yarışmalı olarak inhibe eder. Ancak NO'in azlığı, bu yarışta NO'in geri kalmasıyla sonuçlanır ve O2 tüketimi artar. Panik bozukluğu olan hastalarda Hb düzeylerinin yükseldiği de gösterilmiştir. 58CO2 duyarlılığının geliştiği panik bozuklukta hiperventilasyon sonucunda oluşan hipokapni serebral vazokonstrüksiyonu uyanr ve serebral kan akımı azalır. Bu durum da vazodilatasyon kaybı yani NO azlığı ile koreledir. Elde ettiğimiz sonuçların ışığında, panik bozukluğun oksidatif strese yol açtığı da göz önüne alındığında, NO'in yan ömrünün kısalığı bir yana, yapım azlığı-yıkım fazlalığı arasındaki dengenin anlık ve bireysel farklılıklarla değiştiği sonucuna vardık. Anahtar Sözcükler: Nitrik oksit, nitrik oksit sentaz, arginaz, panik bozukluk. 59