Türkülerdeki yas söyleminin halkbilimsel çözümlemesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, HALK BİLİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYSUN EZGİ BÜLBÜL

Danışman: SERPİL AYGÜN CENGİZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Sözlü kültür ürünü olan türküler, toplumla ve toplumsal değerlerle organik bir bağ içindedir. Sembolik dile sahip türküler üzerine yapılacak çözümlemeler; bu bağı ortaya koyarken, kültürel kodları açığa çıkarmaktadır. Çalışma çerçevesinde, daha çok ölümle sınırlandırılan; ancak yaşanmış ya da yaşanması muhtemelen her türlü yitim karşısında gelişebilen ve toplumun ortak bileşenlerinden biri olan "yas" süreci, türküler üzerinden irdelenmiştir. Türkülerdeki Yas Söyleminin Halkbilimsel Çözümlemesi adını taşıyan bu çalışma doğrultusunda; içinde kayıp/yitim unsuru barındıran kırk türkü seçilmiş, bu türküler yas tasnifleri ve söylem analizi çerçevesinde tahlil edilmiştir. Birden çok yas tasnifinden yararlanılan incelemede; "yas"ın yaşanan yitimlerden ibaret olmadığını ve bu sürecin; inkar, öfke, pazarlık, depresyon ve kabullenme olmak üzere beş evrede seyrettiğini ortaya koyan Elisabeth Kübler Ross'un sistematize ettiği "Yasın Beş Aşaması" temel yas tasnifi olarak kullanılmıştır. Toplumda "ölüm" fenomeniyle sınırlandırılan "yas"ın; türkülere yansıyan kolektif bilinçdışında yalnızca "ölüm"den ibaret olmadığını, yitime yol açan evlilik, ayrılık/gurbet, askerlik ekseninde de yaşanabileceğini gösteren bu çalışma; aynı zamanda doğa, inanç, tarih gibi toplumsal dinamiklerin "yas kültürü" üzerindeki etkilerini ortaya koymaktadır.