Türkçede belirleyici öbeği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, DİLBİLİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PERİHAN TUĞCU
Danışman: SALİH SELÇUK İŞSEVER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez, Belirleyici Öbeği Varsayımı'nın Türkçe için geçerli olup olmadığını sorgulamaktadır. Bu doğrultuda, AÖ'lerin içyapısı betimlenmekte ve tanımlık işlevinde biçimbirimleri olmayan Türkçede AÖ'lerin sözdizimi düzlemine nasıl yansıdığı incelenmektedir.Ayrıca, üye konumunda bulunmanın koşulları (`gönderimsellik' ve `Durum' yüklenmiş olma) doğrultusunda Türkçede gönderimselliğin nasıl kodlandığı ve Durum biçimbirimlerinin işlevi tartışılmaktadır. Bu doğrultuda, özellikle, eylemin hemen önünde yer alan ve herhangi bir Durum biçimbirimi almamış olan çıplak AÖ'ler ele alınmakta ve bu AÖ'lerin üye konumunda bulunup bulunmadığı tartışılmaktadır. Sonuç olarak, bu AÖ'lerin üye konumunda değil, EÖ sınırı içinde kaldığı ve gönderimsellik kodlamadığı ortaya konmaktadır. Bu noktadan hareketle, Türkçede AÖ/BelÖ şeklinde bir ayrımın varlığına dikkat çekilmektedir. Dolayısıyla da Türkçede BelÖ işlevsel ulamının varlığı ortaya konmaktadır. Ancak, İngilizceden farklı olarak Türkçede bu öbeğin başının sesbilimsel olarak gerçekleşmediğine dikkat çekilmektedir.Ayrıca, gönderimsellik taşıyan BelÖ'lerin sayı bilgisi taşıması ve Türkçede dilbilgisel sayının biçimbirimler ile işaretlenmesi noktasından hareketle, Türkçede AÖ'ler üzerinde Sayı Öbeği (SayıÖ) işlevsel ulamının varlığı ortaya konmaktadır. Bununla birlikte, sayılar ve niceleyiciler ile AÖ'ler arasında sayı Uyumu olduğunun altı çizilmekte ve bu birimler SayıÖ'nün GÖS konumunda değerlendirilmektedir. Yalnızca SayıÖ değil, sayıların ve niceleyicilerin Niceleyici Öbeği (NÖ), `tane, adet, salkım' vb. gibi ölçü-miktar-sayı belirten birimlerin de Ölçüm Öbeği (ÖÖ) işlevsel ulamını oluşturduğu ileri sürülmektedir.Ayrıca, alanyazınında belirtildiği gibi tamlama yapıları Uyum Öbeği (UÖ) işlevsel ulamı altında ele alınmaktadır. Bilindiği üzere, UÖ tamlayan ile tamlanan arasındaki kişi-sayı Uyumunun yansıdığı ulamdır.