Piyasada ebegümeci (Malva sylvestris L.) olarak satılan bitkisel materyaller üzerinde bazı farmakognozik araştırmalar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMAKOGNOZİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞERİFE TUĞÇE TÜRKMEN
Danışman: Mehmet Levent Altun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tıbbi ve aromatik bitkiler; gıda, baharat, ilaç ve kozmetik ve gibi birçok alanlarda kullanılmaktadır. Bitkilerle tedavi hakkında ilk verilere MÖ 5000'lerde Mezopotamya uygarlığında rastlanmıştır. Günümüzde ise sentetik ve kimyasal içerikli ilaçların birçok yan etkiye sahip olmaları, bireylerin sağlık problemlerine bireysel çözüm üretme eğilimleri tıbbi bitki kullanımını artırdığı görülmektedir. Ülkemizde bu bitkiler piyasada, kullanım bilgisine sahip olmayan kişilerce satılmaktadır ve bilinçsizce tüketilmektedir. Bu nedenle bu bitkilerin doğru toplanması, doğru teşhis edilmesi ve kullanım bilgisine sahip kişiler tarafından satışa sunulması önem kazanmaktadır. Malva sylvestris, geleneksel tıpta kullanımı MÖ 3000 yıllarına kadar uzanmaktadır. Bitki, kimyasal içerik bakımından oldukça zengindir. M. sylvestris yüksek oranda müsilaj ile birlikte yağ asitleri, flavonoitler, fenolik bileşikler, tanen, kumarin, antosiyanin, aminoasit ve proteinler, enzimler, uçucu yağ, polisakkarit ve bazı vitaminler taşımaktadır. Malva sylvestris türleri halk arasında enfeksiyon ve mikroorganizma kaynaklı deri hastalıklarını tedavi etmek ve yaraları iyileştirmek için yaygın olarak kullanılmaktadır. Yapılan bilimsel çalışmalarda ebegümeci bitkisinin antienflamatuvar, antimikrobiyal, antioksidan, hepatoprotektif, antitüssif, laksatif etki gibi etkileri kanıtlanmıştır. Çalışmada kullanılan ebegümeci çiçek ve yaprak drogları Ankara'nın farklı yerlerindeki aktarlardan temin edilmiştir. Temin edilen drogların üzerinde farmakognozik çalışmalar yapılmıştır. Türk Farmakopesi 2017'de yer alan 'Malvae folium' ve 'Malvae sylvestris flos' monografına göre piyasadan temin edilen bitkisel materyaller üzerinde makroskobik ve mikroskobik inceleme, kurutmada kayıp, kül miktar tayini, hidroklorik asitte çözünmeyen kül miktar tayini, şişme indisi tayini farmakope analizi yapılmıştır. Ayrıca İTK ve YPİTK gibi kromatografik analizler yapılarak bitkinin taşıdığı kimyasal bileşikler kalitatif olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmada, ebegümeci bitkisinin temin edilebilir kimyasal maddeler ile yeniden farmakopeye kazandırılması amaçlanarak farmakognozik analizler yapılmıştır. Halk arasında yaygın olarak kullanılan Malva sylvetris için gerçekleştirilecek çalışmaların devamı önem arzetmektedir.