Sovyetler Birliği kuruluşu sonrası Özbekistan okul öncesi eğitimi politikalarında ideoloji (1924-1953)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İlköğretim Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: IRODA ORIPOVA
Danışman: Müge Şen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sovyetler Birliği'nde eğitim süreci yoğun ideolojik etkiler altında gerçekleşmiş olup, okul öncesi eğitimi alanı da bu ideolojik yapılanmaya bağlı olarak gelişmiştir. Bu araştırma, Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin kuruluşunu takip eden ilk on sene (1924-1934) boyunca ülkede yeni geliştirilen ve yürütülen okul öncesi eğitim politikalarının ideolojik boyutunu analiz etmeyi amaçlamaktadır. Tarihsel bağlamda yürütülen bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması olarak desenlenmiştir. Verilere Özbekistan Milli Arşivi kaynaklarından belge taraması yöntemiyle erişilmiştir. Araştırma, Sovyet ideolojisinin Özbekistan'daki okul öncesi eğitimi üzerindeki etkilerini ortaya koymakta; anaokullarında emek, dine karşı eğitim, proleter enternasyonalizm temaları bağlamında eğitim politikalarındaki ideolojiyi incelemektedir. Ayrıca, araştırma Türkistan coğrafyasının Sovyet hükümeti tarafından bölünmesinden önce, 20.yüzyılın başlarında bölgedeki okul öncesi eğitimi durumuna genel bir bakış açısı sunmaktadır. Araştırmanın bulguları, 1924-1934 yılları arasında Özbekistan'da okul öncesi eğitimiyle ilgili toplumsal anlayışlarda köklü bir dönüşümün yer aldığını ve tüm sistemin Sovyet yönetiminin ürettiği ideolojik altyapı temelinde inşa edildiğini ortaya koymuştur. Sovyet ideolojisinin okul öncesi eğitimi aracılığıyla ne ölçüde kurumsallaştığını tartışan bu çalışma, Sovyet iktidarının okul öncesi kurumlarını kendi ideolojisini yaymak ve "yeni Sovyet insanı" modelini benimsetmek amacıyla etkin bir şekilde kullandığı sonucuna varmıştır. Arşiv belgelerinin incelenmesine dayalı olarak gerçekleşen bu araştırma, Sovyet okul öncesi eğitimi politikalarının yerel düzeydeki gelişimine ışık tutmakta ve bu süreci ideolojik işlevselliği açısından tarihsel bağlam içerisinde değerlendirmektedir.