Irakta yetiştirilen bazı ekmeklik buğday çeşitlerinde kallus oluşumu ve bitki rejenerasyınu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSEYİN AHMET
Danışman: MEHMET SAİT ADAK
Özet:Bu çalışmada, Irak florasında genetik materyal olarak ve yetiştiricilik açısından önem taşıyanekmeklik buğday çeşitleri Temmuz 2, Irak, Eliz 66, İba 99 Musaddak, İba 99 Müseccelkullanılmıştır. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü biyoteknolojilaboratuarı ve deneme saksılarında gerçekleştirilen bu araştırmada, kullanılan çeşitlerde kallusve rejenere bitkicik potansiyelin in vitro koşullarında belirlenmeye çalışılmıştır. Kallusoluşumu için 8 ml/L 2,4-D içeren katı MS ortamı ve bitki rejenerasyonu için 20 g/l sucroz ve7 g/l agar içeren katı MS ortamı kullanılmıştır.Çalışmada, kallus oluşumu, kallus ağırlığı, rejenerasyon kapasitesi, kültür etkisi ve rejeneratifbitki sayısı paremetreleri belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; kallus oluşumu % 88.75(Eliz 66)-% 98.75 (İba 99 Musaddak), kallus ağırlığı 0.7025 g (Temmuz 2) - 7.2179 g (Eliz66), rejenerasyon kapasitesi % 86.75 (Eliz 66)-% 98.75 (İba 99 Musaddak), kültür etkisi %77.50 (Eliz 66)-% 97.50 (İba 99 Musaddak) bitki sayısı ise de 3.500 (İba 99 Musaddak) -16.26 (Temmuz 2) arasında olarak belirlenmiştir. Ayrıca, karakterler arasındaki ilişkilerincelendiğinde; kallus ağırlığının yüksek olması bitki sayısını arttırmıştır (r = 0.674**). Artankallus ağılığı ve oluşan rejenerasyon yeteneğinin yüksek olmasını (r = 0.900**) sağlamıştır.Irak'ta geliştirilip tescil edilen ve yaygın olarak yetiştirilen (kuraklık, tuzluluk gibi bazıabiyotik stres faktörlerine dayanıklılık / tolerans) bazı ekmeklik buğday çeşitlerinde kallusoluşumu ve rejenerasyon yetenekleri bir başka deyişle bu çalışmada adı geçen buğdayçeşitlerinin doğrudan gen aktarma yöntemlerin de kullanılabilme potansiyelleri belirlenmiş,bunlardan Irak çeşidinin bu tip çalışmalarda en uygun çeşit olduğu belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Buğday, doku kültürü, Irak, kallus oluşumu, bitki rejenerasyonu