Gayrimenkul geliştirme projelerinde maliyet riskleri analizi: Kamu yurt projeleri örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, GAYRİMENKUL GELİŞTİRME VE YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT MENDEŞ
Danışman: Harun Tanrıvermiş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Maliyetin, gayrimenkul geliştirme projelerinin başarısını ortaya koyan en önemli parametre olması, maliyet risklerinin etkin yönetimini bir zorunluluk haline getirmektedir. Bunu sağlayabilecek etkili yöntemlerden biri de maliyet risklerini hesaba katan olasılıksal maliyet tahminleridir. Belirtilen tespitlerden yola çıkan ve maliyet risklerinin olasılıksal maliyet tahminleri yoluyla karşılanması üzerine odaklanan bu araştırmada; anahtar teslimi götürü bedel sözleşmeye konu kamu yurt projeleri yardımıyla, olasılıksal maliyet tahminine katkı sağlayabilecek üç ayrı analiz gerçekleştirilmiştir. Birinci analizin amacı, bu türden işlere teklif verecek yükleniciler ile bu teklifleri değerlendirecek kamu idarelerine yardımcı olabilecek bir maliyet tahmin modeli geliştirilerek, geleneksel (deterministik) yöntemlerle yapılmış olan tahminler için bir kontrol aracı sağlanabilmesidir. Bu amaçla gerçekleştirilen çalışmalarda; projelerin toplam maliyet tahminleri, bu tahminlerin bir parçası olan döşemelere ilişkin inşaat işleri maliyet tahminleri ve net sözleşme süreleri yardımıyla muhtemel sözleşme bedellerini tahmin edebilecek bir doğrusal regresyon modeli elde edilmiştir. İkinci analizde, yukarıda belirtilen projelerin sözleşme bedelleri yardımıyla elde edilecek olasılık dağılımları ile projelerin riske açıklıklarının ortaya konulabilmesi hedeflenmiştir. Araştırmada seçilmiş projelerden elde edilen verilerin analizi ile oluşturulan olasılık modelleri ile kendi bireysel veya kurumsal koşullarını gözeterek bu olasılıkların etkilerini belirleyebilecek yüklenicilere, olasılık-etki risk modeli ile maliyet risklerini analiz edebilme fırsatı sağlanmıştır. Son olarak anahtar teslimi götürü bedel sözleşme türünün kamu idaresi üzerinde bıraktığı bazı riskler üzerine odaklanılarak, söz konusu riskleri hesaba katan bir model geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda yapılan analizler sonucunda iş artışı, süreden sapılma ve yükleniciden kaynaklanan nedenlerle işin tamamlanamaması riskleri için önemli miktarlarda ihtiyat ayrılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları, maliyet riskleri ve yönetiminin proje başarısı üzerindeki önemi de dikkate alındığında, kamu ve özel sektör gayrimenkul geliştirme projelerinde bir maliyet yönetim modeli geliştirilmesinin zorunlu olduğunu ortaya çıkarmıştır.