Soğuk Savaş sonrasında Karadeniz: 1991-2011

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BURÇİN CANAR

Danışman: EREL TELLAL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Avrupa-Atlantik güçleriyle, RF ve Türkiye'nin Karadeniz politikalarını incelemektedir. Öncelikle, Soğuk Savaş sonrasında uluslararası sistemdeki değişiklikler saptanmıştır. Ayrıca, Karadeniz bölgesel alt sistemi, KEİÖ ve bölgesel sorunlar çerçevesinde incelenmiştir. Ardından, ABD, AB, RF ve Türkiye'nin Karadeniz politikaları amaçları, araçları ve bölgesel sorunlara yönelik tutumları incelenerek ortaya konmuştur.Soğuk Savaş sonrasında Karadeniz bölgesini tanımlarken KEİÖ'nün yanı sıra ?Genişletilmiş Karadeniz? kavramı kullanılmaktadır. SSCB'nin dağılmasının ardından hegemonyasını sürdürmeyi hedefleyen ABD, Karadeniz'i ?yaşamsal çıkar alanı? olarak görmektedir. Amerikan strateji belgeleriyle örtüşen ?Büyük Satranç Tahtası? ve ?Genişletilmiş Karadeniz?in ana fikri; ABD hegemonyasına karşı potansiyel rakiplerin gerçek rakiplere dönüşmesinin ve bölgesel ittifakların oluşmasının engellenmesidir. NATO ve AB, üyelik ya da işbirliği yoluyla bölgenin Batı sistemiyle bütünleşmesinde önemli rol oynamaktadırlar.Öte yandan, ABD hegemonyasına karşı çok kutuplu dünyayı savunan RF, Karadeniz'e genişleyen Avrupa-Atlantik etkisinden rahatsızdır. Moskova'nın Karadeniz politikası, bölgede kendi denetimini sürdürmeye ve Batı etkisini sınırlamaya yöneliktir. Türkiye'nin Karadeniz politikası ise, Montrö Sözleşmesi'ne dayanmaktadır. Karadeniz'deki Avrupa-Atlantik girişimleri RF-Türkiye işbirliğiyle engellenmiştir.Anahtar Sözcükler: Karadeniz, ABD, AB, NATO, Bölgesel Güçler