Pirina yağı deodoriza distilatından moleküler damıtma yöntemiyle squalen elde etme koşullarının optimizasyonu

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, GIDA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SENA ÇETİNBAŞ

Danışman: AZİZ TEKİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bitkisel yağların sabunlaşmayan kısmında yer alan squalen, kolesterol ve diğer sterollerin başlangıç maddesi olarak bilinir. Bu çalışmanın amacı, pirina yağı deodorize distilatında bulunan squalenin moleküler distilasyonla elde edilme koşullarının araştırılmasıdır. Bu amaçla, pirina yağı ve deodorize distilattan squalen eldesi çalışmaları yapılmıştır. Squalen oranı %20.92 serbest asitliği ise %49.16 olan deodorize distilat, 110-190°C aralığı ve 0.05, 0.5, 5 mmHg mutlak basınçlarda damıtılmıştır. Sıcaklık ve vakum yükseldikçe squalen verimi de artmıştır. Ancak distilat karışımında elde edilen yüksek serbest asitlik nedeniyle, deodorize distilatın damıtılmadan önce gliserolle esterleştirilmesine karar verilmiştir. Transesterifikasyon reaksiyonu 190 °C'de 360 dakikada gerçekleştirilmiştir. Bu koşulda serbest asitlik %49.34'ten %7.87'ye düşürülürken, başlangıçta %40.0 olan squalen oranı reaksiyon sonucu %27.99'a düşmüştür. Bu karışım 190, 210 ve 230 °C sıcaklıklar ile 0.05, 0.5 ve 5 mmHg basınçlarda damıtma işlemlerine tabi tutulmuştur. Damıtmalarda, sıcaklık ve vakum yükseldikçe squalen verimi de artmıştır. Nitekim, 230 °C ve 0.05 mmHg mutlak basınçta yapılan damıtma işlemlerinde squalenin %98.12'si alınırken, serbest asitlik %1.78'e düşmüştür. Ancak sanayi 0.05 mmHg gibi yüksek mutlak basınçları uygulayamadığı için, pirina yağından squalen eldesinde olduğu gibi, 230 °C ve 0.5 mmHg koşulunun deodorize distilattan squalen eldesinde de kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Bu koşulda squalen verimi %95.15, squalen içerisindeki serbest asitlik ise %4.62'dir.