Farkındalık temelli psikoeğitim programının ergenlerin dikkat kontrol ve farkındalık düzeylerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇİĞDEM GÜLDEN
Danışman: İlhan Yalçın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma ile araştırmacı tarafından geliştirilen Farkındalık Temelli Psikoeğitim Programı'nın lise öğrencilerinin dikkat kontrol ve farkındalık düzeylerine etkisininin incelemesi ve katılımcıların program deneyimlerinin ve programla birlikte katılımcılarda meydana gelen değişikliklerin neler olduğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, karma yöntem desenlerinden iç içe desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda, Solomon Dört Grup Desen kullanılmış; programın kalıcılığını test etmek için ise izleme testi uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, her grupta (Deney 1-2 ve Kontrol 1-2) 10 katılımcı olmak üzere toplam 40 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada, deney gruplarına 8 oturum ve 7 atölye çalışmasından oluşan Farkındalık Temelli Psikoeğitim Programı çevrim içi olarak uygulanmıştır. Veri toplama araçları olarak, Dikkat Kontrol Ölçeği, Çocuk ve Ergenler için Bilinçlilik Ölçeği, Kişisel Bilgi Formu, Oturum Değerlendirme Formu, Program Genel Değerlendirme Formu ve Yarı Yapılandırılmış Bireysel Görüşme Formu kullanılmıştır. Araştırma kapsamında, Dikkat Kontrol Ölçeği'nin lise öğrencileri üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. Verilerin analizinde yüzde ve frekans dağılımları, 2x2 gruplar arası ANOVA, Wilcoxon testleri kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri, içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen nicel bulgular, ön test etkisi kontrol edildiğinde deney gruplarındaki ergenlerin, kontrol gruplarındaki ergenlere göre dikkat kontrol ve farkındalık düzeylerinin arttığını göstermektedir. Araştırmanın nitel boyutundan elde edilen bulgular kapsamında, programa katılan ergenler dikkat kontrol ve farkındalık düzeylerinin arttığını, duygularını düzenleme, kendilerini tanıma, öz güven, iyimserlik, etkili iletişim kurma düzeylerinde iyileşme olduğunu, daha az yargılayıcı olduklarını, daha farkındalıkla ders çalıştıklarını, ders çalışmaya daha fazla motive olduklarını ve programın akademik başarılarına katkı sağladığını belirtmişlerdir. Araştırma bulguları ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.