Osmanlılar'da diferensiyel integral hesap ve eğitimdeki yeri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE KÖKCÜ
Danışman: MELEK DOSAY GÖKDOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tezimizde, Osmanlı dönemi matematiğinin diferensiyel integral hesap eğitimi konusunda geçirmiş olduğu aşamaları serimlemeye çalıştık. Bu konuyu araştırırken başlangıç noktamız, diferensiyel integral hesabın anlatıldığı matematik eserlerinin tespiti oldu. Bu eserlerin ve müelliflerinin (veya mütercimlerinin) Osmanlı'da batılılaşma sürecinde açılan eğitim kurumları ile olan ilişkisi ise bizi bu dönemde açılan okullara yönlendirdi. Zira, bu matematik kitaplarının hepsi bahsedilen okullarda öğretmenlik yapan kişiler tarafından, ders kitabı olarak telif veya tercüme edilmişlerdi. Bu okullar; Mühendishâne-i Berrî-i Hümâyûn (Kara Mühendishanesi), Mühendishâne-i Bahrî-i Hümâyûn (Deniz Mühendishanesi), Mekteb-i Harbiye, Sivil Mühendislik Okulları ve Darülfünûn'dur. Tezimizde bölümleri oluştururken bu okullardan faydalandık. Mühendishâneleri birinci bölümde, Mekteb-i Harbiye'yi ikinci bölümde, Sivil Mühendislik okullarını üçüncü bölümde ve Darülfünûn'u dördüncü bölümde inceledik. Öncelikle okulların müfredatlarını ve bu okullarda ders veren hocaların kimler olduğunu bulmaya çalıştık. Böylece diferensiyel integral hesap dersinin hangi sınıflara ne kadar ve kimler tarafından verildiğini tespit ettik. Sonrasında tezimizin bir bölümünü oluşturan diferensiyel integral hesap dersi kitaplarını inceledik. Bu eserlerin daha önce herhangi bir araştırmaya konu olmadıklarını fark ettik. Bundan dolayı, bu tez çalışmasıyla birlikte incelediğimiz kitapların içeriklerini de fihrist olarak verdik. Osmanlılar'da diferensiyel integral hesap konusunun aydınlatılmasıyla, Osmanlı'nın yaşadığı dönemin matematiğinden ne ölçüde haberdar olduğunun daha iyi anlaşılmasına katkı sağlanabileceği ümidindeyiz.