Hipertiroidi ayırıcı tanısında tiroid renkli akım doppler ultrasonografik incelemenin değerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2003
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CÜNEYD ANIL
Danışman: MURAT FAİK ERDOĞAN
Özet:ÖZET Konvansiyonel (gri skala) ultrasonografik yöntem, tiroid bezinin morfolojik değerlendirmesinde yeri kanıtlanmış bir görüntüleme tekniğidir. Tirotoksikozlu hastaya yaklaşımda ise, sintigrafi halen standart yöntem olma özelliğini korumaktadır. Yüksek rezolüsyonlu ultrasonografik tekniklerin gelişmesi ile birlikte, özellikle son dekatta renkli akım doppler sonografi (RADS), tiroid patolojilerinin fonksiyonel değerlendirmesinde önem kazanmaktadır (1). Bu çalışmada, RADS'nin hipertiroidizmin ayırıcı tanısmdaki değerinin saptanması amaçlanmıştır. Ayrıca bir ultrasonografik kontrast ajan olan Levovist®'in de tanısal yararının ortaya konması hedeflenmiştir. Çalışmaya, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları polikliniğine başvuran tirotoksikozlu 56 hasta (20 erkek, 36 kadm), kronik tiroiditli (Hashimoto tiroiditi) 9 hasta (3 erkek, 6 kadın) ve ötiroid kontrol grubu olarak 42 hasta (14 erkek, 28 kadm) dahil edilmiştir. Tüm vakalara standart tanı yöntemleri ile tanı konmuş ve tamdan habersiz bir sonografist tarafından önce gri skala ultrasonografı, takiben de RADS incelemesi yapılmıştır. Tiroid bezindeki kanlanma şekilleri, önceden tasarlanmış olan bir sınıflandırmaya göre skorlanmıştır. Ayrıca intratiroidal, perinodüler ve peritiroidal (perikapsüler) damarlardan pik sistolik hız (PSH) ölçümleri yapılmıştır. Hipertiroidili hastalara, bu incelemelerden sonra Levovist® enjeksiyonu yapılarak RADS ile kanlanma şekilleri tekrar değerlendirilmiştir. 23 Graves' hastasının, 9 kronik tiroidit ve 24 ötiroid diffüz guatr (ÖDG) vaka grupları ile karşılaştırılarak yapılan değerlendirmelerinde; Graves' grubunda tiroid bezindeki intratiroidal ve peritiroidal kanlanma şekillerinin, kronik tiroidit (p<0,01) ve ÖDG grubuna göre (p<0,001) anlamlı olarak daha belirgin olduğu saptanmıştır. Yine Graves' grubunun hem ortalama intratiroidal PSH (26,6+9,3 cm/s), hem de ortalama peritiroidal PSH (51,7±8,8 cm/s) değerleri, ÖDG grubu ortalamalarından (intratiroidal PSH; 7,4+3,1 cm/s, peritiroidal PSH; 18,3+3,9 cm/s) anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Graves'lilerin ortalama intratiroidal ve peritiroidal PSH değerleri, kronik tiroiditli vakaların ortalama değerlerinden de (intratiroidal PSH; 7,7+3,6 cm/s; peritiroidal PSH; 20,0+7,2 cm/s) anlamlı olarak yüksek saptanmıştır (p<0,001 ). Kronik tiroidit grubunda kanlanma şekillerinin, ÖDG grubundan anlamlı olarak daha belirgin olduğu bulunmuştur (p<0,05). Graves' grubunda tiroid bez volümü ile kanlanma şekilleri ve ortalama PSH değerleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sıcak nodul ile soğuk nodul gruplarının karşılaştırılmasında; perinodüler kanlanma sıcak nodüllerde, soğuk nodüllere göre anlamlı olarak daha belirgin bulunurken (p<0,01), intranodüler kanlanma şekillerinin her iki grupta nadir olduğu saptanmıştır. Ortalama perinodüler PSH değerleri de, sıcak nodul grubunda soğuk nodul grubundan anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (26±8,3 cm/s'e karşı 10,5±5,4 cm/s, p<0,001). Sıcak nodul grubunda nodul volümü ile kanlanma şekilleri (intranodüler 33kanlanma skoru için p<0,001, r=0,52; perinodüler kanlanma skoru için p<0,01, r=0,47) ve ortalama PSH değerleri (p<0,05; r=0,31) arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Kontrast ajan enjeksiyonu sonrası Graves' grubunda kanlanma şekillerinde anlamlı artışlar olmuştur (intratiroidal için p<0,05; peritiroidal için p<0,01). Sıcak nodüllerde de kontrast enjeksiyonu sonrası hem intranodüler (p<0,01), hem de perinodüler kanlanma şekilleri (p<0,05) anlamlı olarak belirginleşmiştir. Tiroid renkli akım doppler ultrasonografi incelemesi, hipertiroidizmin ayıncı tanısına anlamlı katkılarda bulunabilmektedir. Bu yöntemin tedavisiz Graves' vakalarını ötiroid diflfuz guatr lı ve daha önemlisi gri skala bulguları benzer olan, kronik tiroiditli vakalardan ayırt edebildiği bu çalışma ile gösterilmiştir. Ayrıca çalışmamız sıcak nodul ve soğuk nodul ayrımında anlamlı kanlanma şekil farkları ve pik sistolik hız farkının kullanılabileceğini ortaya koymaktadır. Eğitimli sonografist ve cihaz varlığında ucuz, hızlı, incitici olmayan, kolay uygulanabilir bir görüntüleme tekniği olarak bu yöntem, tüm endokrinoloji kliniklerinde hipertiroidizm ve tirotoksikozun ayıncı tanısında önemli katkıları ile kullanılabilir. 34