George Berkeley'in felsefesinde Tanrı'nın varlığının kanıtlanması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA NUR ÇELİKER
Danışman: MEHMET SAİT REÇBER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:George Berkeley, idealizmiyle ve immateryalizmiyle bilinen bir filozoftur. Tanrı'nın varlığı hakkında ileri sürdüğü argümanlar, Berkeley'in felsefesinin odak noktasını oluşturmaktadır. Berkeley, ampirist bir filozof olmasıyla da bağlantılı olarak Tanrı'nın varlığının a posteriori yolla delillendirilebileceğini düşünmektedir. Bu tez, Berkeley'in Tanrı'nın varlığına dair sunduğu a posteriori kanıt türünde olan pasiflik kanıtı, süreklilik kanıtı ve teleolojik kanıt hakkındadır. Giriş bölümünde, Berkeley'in idealizminin epistemolojik ve metafiziksel arkaplanı ele alınmıştır. Berkeley'in düşünce sisteminde zihinler ve ideler olmak üzere iki tür varlık vardır. Zihinler düşünen, eylemde bulunan ve algılayan varlıklar olup, ideler ise algılanan, pasif varlıklardır. İdeler ontolojik olarak zihinlere bağlıdır ve bir zihin tarafından algılanarak var olabilmektedir. Berkeley'in felsefesinin mottosu olan esse est percipi ilkesine göre, var olmak algılanmaktır ve dış dünyada var olan fiziksel nesnelerin varlığı bir zihin tarafından algılanmasına bağlıdır. Birinci bölümde, Berkeley'in immateryalizminin bir neticesi olarak da görülen pasiflik kanıtı incelenmiştir. Berkeley'e göre hayal gücünün ve duyumun ideleri olmak üzere iki tür ide vardır. İnsan zihni, hayal gücünün ideleri üzerinde nedensel bir güce sahiptir. Ancak insan zihni, duyulur şeylere delalet eden duyu idelerinin karşısında pasif bir alıcı durumdadır ve bunlar Tanrı tarafından nedenlenir. İkinci bölümde ise, Berkeley'in diğer bir kanıtı olan süreklilik kanıtı ele alınmıştır. Dış dünyada var olan şeylerin varlığının algılamaya dayalı olduğu bu sistemde, sonlu/sınırlı insan zihinlerinin algılamadığı zamanlardan söz edebilmek mümkündür. Berkeley, algılanmamış nesnelerin statüsü ile alakalı olarak ortaya çıkan problemi, Tanrı'nın onları sürekli olarak algıladığını ileri sürerek yanıtlamaktadır. Sonuç olarak bu tezde Berkeley'in Tanrı'nın varlığı hakkındaki argümanları, onun epistemolojik ve metafiziksel düşünceleri bağlamında incelenmiştir.