Çocukların dil gelişimleri ile ev ortamındaki erken okuryazarlık deneyimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Bigadiç örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ÇOCUK GELİŞİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA AZAZİ
Danışman: Müdriye Yıldız Bıçakçı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada çocukların dil gelişimleri ile ev ortamındaki erken okuryazarlık deneyimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu Balıkesir İli Bigadiç İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı, ilçe merkezindeki anasınıfı ve bağımsız anaokullarına devam eden 36-72 ay arası çocuklar ve anneleri oluşturmaktadır. Araştırma nicel desende ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, çocuklar ve ailelerine ilişkin demografik bilgileri elde etmek için hazırlanan "Genel Bilgi Formu", çocukların dil gelişim düzeylerini belirlemek amacı ile Hresko, Reid ve Hammill (1999) tarafından geliştirilmiş olan ve Topbaş ve Güven tarafından (2010) Türkçe uyarlanması yapılmış olan Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi (TEDİL) ve çocukların ev erken okuryazarlık ortamının belirlenmesi amacıyla Ergül ve arkadaşları (2014) tarafından geliştirilen "Ev Erken Okuryazarlık Ortamı Ölçeği (EVOK) kullanılmıştır. Verilerin analizinde T testi ve ANOVA testi kullanılmıştır. Ölçeklerin alt boyutları arasındaki ilişkiyi incelemek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi yapılmıştır. Yapılan bütün analizler için SPSS 24 programı kullanılmıştır. Yapılan T testi ve ANOVA testinin etki büyüklükleri için eta-kare korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Çalışmanın sonucunda, çocukların anne ve babalarının öğrenim durumları ile çocukların ev erken okuryazarlık deneyimleri ve dil gelişimleri arasında anlamlı düzeyde bir fark bulunmuştur. Çocukların cinsiyetleri ile ev erken okuryazarlık deneyimleri arasında anlamlı düzeyde fark bulunmuştur. Çocukların cinsiyetleri ile dil gelişim düzeyleri arasında ise anlamlı bir fark bulunmamıştır. Çocukların Ev Erken Okuryazarlık Ortamı Ölçeğinin (EVOK) alt boyutlarından olan okuma becerileri ile Türkçe Erken Dil Gelişimi Testinin (TEDİL) alt boyutu olan alıcı dil becerileri arasında zayıf bir ilişki, ifade edici dil becerileri arasında çok zayıf bir ilişki bulunmuştur. Okuma alt boyutu ile çocuğun toplam dil puanını ifade eden sözel dil performansı arasında zayıf bir ilişki bulunmuştur. Çocukların Ev Erken Okuryazarlık Ortamı Ölçeğinin (EVOK) alt boyutlarından olan yazma becerileri ile Türkçe Erken Dil Gelişimi Testinin (TEDİL) alt boyutu olan alıcı dil becerileri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamış, ifade edici dil becerileri arasında çok zayıf bir ilişki bulunmuştur. Yazma alt boyutu ile sözel dil performansı arasında çok zayıf bir ilişki bulunmuştur. Çocukların Ev Erken Okuryazarlık Ortamı Ölçeğinin (EVOK) alt boyutlarından olan ses bilgisel ve yazı farkındalığı ile Türkçe Erken Dil Gelişimi Testinin (TEDİL) alt boyutları olan alıcı, ifade edici dil becerileri ve sözel dil performansları arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Çocukların Ev Erken Okuryazarlık Ortamı Ölçeğinin (EVOK) alt boyutlarından olan birlikte kitap okuma puanları ile Türkçe Erken Dil Gelişimi Testinin (TEDİL) alt boyutları olan alıcı, ifade edici dil becerileri ve sözel dil performansları arasında çok zayıf bir ilişki bulunmuştur. Çocukların Ev Erken Okuryazarlık Ortamı Ölçeğinin (EVOK) alt boyutlarından olan yazma becerileri ile ses bilgisel ve yazı farkındalığı ve birlikte kitap okuma alt boyutu arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ses bilgisel ve yazı farkındalığı ile birlikte kitap okuma alt boyutu arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Araştırmada çocukların ve annenin kendine ait kitap sayısı arttıkça, annenin çocuğa bir şeyler okuma sıklığı arttıkça, anne çocuğa bir şeyler okumaya daha erken yaşlarda başladıkça, çocuğun anneden kendisine bir şeyler okumasını isteme sıklığı arttıkça, çocuğun, kendisine okunan öyküdeki kelimeleri ve satırları tamamlama sıklığı arttıkça, çocuğun tekerleme söyleme sıklığı arttıkça, çocuğun kendisine okunan kitaptaki karakterler ve olaylar hakkında soru sorma sıklığı arttıkça, çocuğun bir şeyler çizme sıklığı arttıkça, çocuğun harf ve kelime yazma sıklığı arttıkça çocuğun alıcı dil, ifade edici dil ve toplam dil puanını ifade eden sözel dil performansının arttığı sonucu bulunmuştur.