Kırgız Türkçesinde bilgi kipliği: Delile dayananlar diğer bilgi kipliklerinin ilişkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FİLİZ KILIÇ
Danışman: FATMA SEMA ÖZÖNDER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:166 TÜRKÇE ÖZET KILIÇ, Filiz, Kırgız Türkçesinde Bilgi Kipliği: Delile Dayananların Diğer Bilgi Kiplikleriyle İlişkisi, Doktora Tezi, Danışman: Prof.Dr. F. Sema Barutçu ÖZÖNDER, ix + 167 s. "Kırgız Türkçesinde Bilgi Kipliği: Delile Dayananların Diğer Bilgi Kiplikleriyle İlişkisi" başlıklı bu tez bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, kipliğin sınırları ve işleyişi, türleri, bilgi kipliği, delile dayalılık, delile dayalılık türleri ve delile dayananların kiplik içindeki yeri üzerinde durulmaktadır. Bilgi kipliği konuşmacının söylediklerini kendi bilgisi, inancı veya tahminleri çerçevesinde doğru, kesin, olası ya da çıkarsama ile elde edilmiş veya delile dayalı bilgi olarak algıladığını belirtir. Delile dayalılık bilgi kipliğinin önemli bir parçasıdır. Konuşur, önermesinin doğruluğu hakkında sahip olduğu delilleri bu kiplik türüne başvurarak ifade edebilir. Bu deliller algısal, çıkanmsal ya da naklî deliller olabilir. Delile dayalıhlığın dilbilgisel işaretleyicileri en başta çekim işaretleyicileridir. Ek-fiil parçacıkları, enklitik parçacıklar ve sözlüksel araçlar da delile dayalıhlığın dilbilgisel işaretleyicileri olabilir. Kırgız Türkçesinde Algısal Delile Dayaklığın işaretleyicileri şunlardır: 1. Çekim işaretleyicileri: {-(I)p/-(U)p), {-(I)ptIr/-(U)ptUr}, {-GAn/-GOn}, şartlı olarak her zaman ek-fiil parçacığı eken'i alarak {-At/-Ot/-yt}; 2. Ek-fiil parçacıkları: eken (soru parçacığı ile bekeri), imiş, tura, tıırbaybı; 3. Parçacıklar: go, da, bı (beken, tıırbaybı içinde); 4. Sözlüksel araçlar: karasa, körsö, dese, dep tursa vb. Bunlar tezin birinci bölümünde ayrıntılı olarak incelenmiştir. İkinci bölüm Kırgız Türkçesinde algısal delile dayaklığın diğer delile dayananlar ve bilgi kiplikleriyle ilişkisine ayrılmıştır. Tezin üçüncü bölümü ise algısal delile dayananların bağlam içindeki başka yan anlamlan ile ilgilidir.