Kronik kas-iskelet sistemi sorunu olan bireylerin fiziksel aktivite düzeyleri: Engeller ve kolaylaştırıcılar ile ilişkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞE SEVİM KALIN

Danışman: YEŞİM AYTÜR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon polikliniklerine başvuran kronik kas iskelet sistemi sorunu (KİSS) saptanan bireylerde fiziksel aktivite düzeyini saptamak, engel ve kolaylaştırıcı faktörlerle ilişkisini değerlendirmektir. Yöntem ve Gereçler: Çalışmaya kronik kas-iskelet sistemi sorunu olan 305 katılımcı dahil edildi. Katılımcılar Fibromiyalji (FMS), Miyofasyal Ağrı Sendromu (MAS), Osteoartrit (OA), Periartiküler Bölgesel Ağrılar (PBA) ve Dejeneratif Omurga Sorunları (OMURGA) olarak beş tanı grubunda toplandı ve demografik bilgileri kaydedildi. Katılımcıların fiziksel aktivite düzeyleri IPAQ-Kısa form (Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi) ile belirlendi. Fiziksel aktivite/egzersiz yapmak için algılanan engeller ve kolaylaştırıcılar, toplumumuzun özelliklerine uygun biçimde tasarlanarak farklı araştırmaların incelenmesi sonucu tarafımızca geliştirilen anket ile değerlendirildi. Ayrıca çalışmamızda ağrıyı değerlendirmek için VAS (Vizüel Analog Skala), emosyonel etkiyi değerlendirmek için HADS (Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği), yaşam kalitesini değerlendirmek için NHP (Nottingham Sağlık Profili) anketleri kullanıldı. Bulgular: Katılımcıların 66'sı (% 21,6) erkek, 239'u (% 78,4) kadındı. 305 katılımcının 29'u (%9,5) FMS, 74'ü (%24,3) MAS, 39'u (%12,8) OA, 56'sı (%18,4) BPA ve 107'si (%35,1) OMURGA tanı grubunda idi. IPAQ-kısa form değerlendirilmesine göre katılımcıların 196'sı (%64,3) fiziksel olarak inaktif, 94'ü (%31,1) düşük düzeyde aktif, 15'i (%4,6) yeterli düzeyde aktif bulundu. Katılımcıların en çok bildirdiği engeller sırasıyla yorgun hissetmek/enerji eksikliği (%72,1), ağrı (%66,2) ve motivasyon/istek eksikliği (%54,4) oldu. En sık bildirilen kolaylaştırıcı faktörler ise sağlıklı vücuda sahip olma isteği (%72,8), egzersizden keyif almak (%59,7) ve formda kalma/kilo verme isteği (%59) oldu. Sonuç: Çalışmamızdan elde edilen sonuçlara göre kronik KİSS olan bireylerde fiziksel aktivite düzeyi beklenenin çok altındadır. Fiziksel aktivite ve egzersizin kas-iskelet sağlığı açısından yararlı etkileri göz önüne alındığında bu bireylerde fiziksel inaktivite ile ilişkili altta yatan sorunları belirlemek önemlidir. Çalışmamızda fiziksel hareketsizliğin nedenleri olabilecek engel faktörler ve daha aktif bir yaşam sürmesini sağlayacak kolaylaştırıcı faktörler ortaya konmuştur. Bu engel ve kolaylaştırıcı faktörleri anlamak ve ortaya koymak hekimlerin egzersiz programlarının bireyselleştirilmesinin önemi konusunda farkındalığını artıracak ve gelecek çalışmalarda uygun ve özgün stratejilere ışık tutacaktır. Anahtar Kelimeler: Kas iskelet sistem sorunu, ağrı, fiziksel aktivite, engeller, kolaylaştırıcılar