Vergi planlaması bağlamında vergiden kaçınma hakkı

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, KAMU HUKUKU ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHMET EREN ALTAY

Danışman: Cenker Göker

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Mükelleflerin vergiye gösterdikleri tepkiler vergi isyanı gibi şiddet içeren eylemlerden, vergilendirme konusundan tümden vazgeçilmesi gibi çeşitli şekillerde ortaya çıkabilmektedir. Mükelleflerin vergiye hukuk düzeni içerisinde gösterdikleri tepkilerden birisi ise vergiden kaçınmadır. Vergiden kaçınma vergi yükünün hukuka uygun bir görünüm altında azaltılması ya da tümden bertaraf edilmesi yollarından birisidir. Mükelleflerin vergi yükünün düşürülmesine ilişkin işlemlerinin vergi kanunlarının lafzına uygun görünmeleri hukuka uygun sayılmaları için her zaman yeterli olmamaktadır. Mükelleflerin bu tür işlemlerinin hukuk düzeni tarafından tanınması için vergi kanunlarının lafzının yanında ruhuna da uygun olması gerekmektedir. Bu aşamada ise vergi yükünün azaltılmasında tam hukuka uygunluğu temsil eden vergi planlaması karşımıza çıkmaktadır. Özellikle çokuluslu şirkeler tarafından uygulanan ve büyük eleştiri konusu olan agresif vergi planlamasına karşı ulusal ve uluslararası alanda pek çok önlemler gündeme gelmiş ve gelmektedir. Ne var ki tamamen hukuka uygun olarak gerçekleştirilen vergi planlaması, bu özelliğinden dolayı hukuki önlemlere değil hukuki korumaya sahip olmalıdır. Bu kapsamda mükelleflerin bu planlama neticesinde elde etmeyi umdukları menfaatin ne şekilde koruma altında olduğunun da araştırılması gerekmektedir. Öncelikle hukuk devleti ve yasallık ilkelerinin de bir gereği olan vergilendirmede belirlilik ve öngörülebilirliğe özen gösterilmeli, bunun yanında mükelleflerin mülkiyet haklarının ihlal edilmesinden kaçınılmalıdır. Bununla beraber basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğünde olan kâr amacı güden sermaye şirketleri açısından da vergi ödeme gibi kanuni yükümlülüklerin yerine getirilmesi kadar maliyetlerin düşürülmesi de önemlidir. Bu doğrultuda bu tür tüzel kişiler için optimal vergi yükünü sağlayabilmek maksadıyla vergi planlaması yapılmasının da tüzel kişinin yöneticileri açısından özen yükümlülüğü kapsamında değerlendirilmesi de muhtemeldir.