Spermatogenezde rol oynayan hücresel moleküler mekanizmaların araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, TIBBİ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUNUS YÜKSELTEN
Danışman: OYA SENA AYDOS
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Spermatogenez, olgun testiste spermatogonyal kök hücrelerinin mitoza girip farklılaşmış bir spermatogonya türünü tetiklemesiyle başlatılır. Böylece, spermatogenez spermatogonyal kök hücreler (SKH)'in farklılaşması ve spermatogonyaların kesintisiz bir kaynağı olarak devamlılığı sağlama yeteneği ile devam ettirilir. Erkek infertilitesinin etyolojisinin aydınlatılmasında SKH'lerin tanımlanması ve bu belirteçlerin spermatogenez defektlerindeki etkilerinin belirlenmesi çok önemlidir. Bu çalışmada spermatogenez sürecinde germ hücre proliferasyonu, diferensiyasyonu ve hücre canlılığında rol oynayan spermatogonyal kök hücreleri tanımlayacak yeni biyobelirteçler ve bu belirteçlerin spermatogenez defektleri ile olan ilişkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Spermatogenez sürecinde etkin olan ve hücresel mekanizmalarda önemli rolleri olan biyobelirteçler ve bu biyobelirteçlerin spermatogenez defektleri ile olan ilişkileri RT-PCR array analizleri ile gerçekleştirildi. Anlamlı gen ifadeleri western blot, immunohistokimya ve immunositokimyasal analizlerle doğrulandı. HP grubunda CD117 ve ID1 genleri sırasıyla 2,42, 2,26 kat artış gösterdiği (p<0,05), CD29 genininde 0,08 kat (p<0,05) azalış gösterdiği tespit edildi. MA grubunda spermatogonyal kök hücre belirteçlerinde CD90, CD133, CD24, ITGA6, DNM2, LİN28A ve POU5F1 gen ifadelerinde sırasıyla 0,40, 0,04, 0,54, 0,22, 0,28, 0,22 ve 0,16 kat azalış gösterdiği tespit edildi (p<0,05). SCO grubunda CD90, CD117, CD29, ID1, LİN28A ve POU5F1 gen ifadelerinde sırasıyla 4,73, 6,23, 2,10, 2,86, 8,71 ve 3,56 kat artış gösterdiği tespit edildi (p<0,05). SCO grubunda CD133 gen ifadelerinin tespit edilmediği gösterildi. Yapılan analizler sonucunda CD133'ün western blot analizinde HP, MA ve SCO gruplarında sırasıyla 1,83, 4,11 ve 11,4 kat azalan protein ifadeleri tespit edildi (p<0,05). CD133'ün immunohistokimyasal analizinde OA grubunda geniş yayılımlı bir pozitif boyanma gözlemlenirken, HP grubunda kısmen bir pozitif boyanma gözlemlendi. MA grubunda çok az ve SCO grubunda negatif boyanma tespit edildi. CD133'ün sağlıklı spermdeki lokalizasyonu lazer taramalı konfokal görüntü analizinde yoğun olarak kuyruk ve kısmen baş kısmında ifade edildiği gösterildi. Sağlıklı ticari Sertoli hücreleri ve OA'lı bireylerin Sertoli hücre kültürlerinde CD133 protein ifadesinin yoğun bir şekilde ifade edildiği tespit edildi. SKH belirteçlerinin infertil hasta gruplarında farklı profil sergilediği tespit edildi. Bu belirteçlerin spermatogenez defektlerine olan etkilerine karşılık geliştirilecek küratif protokollerin insan üreme sağlığı açısından çok değerli olacağını düşünmekteyiz.