Avrupa Birliği'nin Orta Asya'ya yönelik politikası ve Kazakistan
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YERIK ILYASSOV
Danışman: ÖZLEM KAYGUSUZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Orta Asya, Avrasya kıtasında Asya ve Avrupa'nın kesiştiği bölgede yer almıştır ve kendisinin stratejik bir öneme sahip olduğunu devam etmektedir. SSCB'nin dağılmasıyla Avrupa Birliği ile eski Sovyet ülkeleri arasında bir yakınlaşma başlamıştır ve AB Merkezi ve Doğu Avrupa ülkelerini genişleme kapsamına alırken, üyelikleri mümkün görünmeyen Orta Asya ve Güney Kafkasya ülkeleri ile de Ortaklık ve İşbirliği Anlaşması çerçevesinde ilişkilerini yürütmektedir. Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan ile imzalanan Ortaklık ve İşbirliği Anlaşmaları 1999'da yürürlüğe girmiştir. Söz konusu anlaşmalar, Orta Asya ile ilgilenmeye başlayan AB üyeleri tarafından yapılan, ekonomik ve siyasi geleceği ispatlayan ve enerji bakımından büyük bir önem taşıyan yapı anlaşmalardır.AB, bu anlaşmalar doğrultusunda birkaç projeler geliştirmiştir. AB'nin bölgeye ilişkin politikasında, TACIS programı dahilinde yapılan teknik ve mali yardımlarla demokrasiye ve serbest piyasa ekonomisine geçiş süreçlerinin desteklenmesi amaçlanmaktadır. 1990'ların başında AB'nin dış politikasında Orta Asya'ya yönelik özel politikalar üretilmediği görülse de değişen dünya dengeleri içinde küresel bir rol oynamak isteyen AB bölgeye fazla kayıtsız kalamamıştır. Sonunda Orta Asya üzerinde önemli jeopolitik ve ekonomik çıkarları olduğu kabul edilmiştir.Bu çıkarlara cevap olarak Avrupa Birliği kendi Orta Asya Stratejisini meydana getirerek barışçıl, demokratik ve ekonomik olarak güçlü bir Orta Asya'nın oluşturulması, komşu ülkelerde barışın korunması ve refahın sağlanmasını amaçlamaktadır. AB'nin Orta Asya için geliştirmiş olduğu strateji, bölgedeki AB politikalarının genel çerçevesini oluşturmaktadır ve AB'nin bölgeye yönelik ilgisi günümüze kadar iki noktada toplanmıştır: Enerji ve istikrar.Avrupa Birliği'nin Orta Asya politikasında, özellikle, Kazakistan Cumhuriyeti büyük bir önem taşımaktadır. Bu düzeyde Kazakistan'ın sahip olduğu jeopolitik konum ve zengin enerji kaynakları ise AB'nin enerji güvenliği ve istikrarın korunması açısından Kazakistan'ı diğer Orta Asya ülkelerinden daha ayrıcalıklı bir konumda değerlendirmesine neden olmaktadır.Bu bağlamda tezin araştırma konusu yukarıda bahsettiğim soruları kapsayacaktır. Tezin amacı, AB'nin gerçekten bir Orta Asya politikası olup olmadığı ve eğer varsa bu politikada Kazakistan'ın öne çıkma sebepleri, öneminin araştırılması ve AB'nin bölgedeki çabaları oluşturmaktadır.