Hemofili Hastalarında Endoglin ve Çeşitli Anjiyogenik Faktörlerin İlişkisinin Değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BİYOKİMYA (ECZ) ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA KARAMAN ANUK
Danışman: Filiz Bakar Ateş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hemofilik artropati, çok sayıda ve tekrarlayan eklem içi kanamalar nedeniyle oluşan ve bunun sonucunda da eklemlerin normal yapısının bozulup, hareket kapasitesinin azalmasıyla eşlik eden bir durumdur. Hemofili hastaların yaşam kalitesini ciddi oranda etkileyen en önemli morbidite nedenlerinden biridir. Literatürde hemofili ve hemofilik artropati gelişimi ile ilgili çeşitli mekanizmalar ortaya konulmasına rağmen, yapılan daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Son yıllarda yapılan çalışmalar inflamasyon ve anjiyogenezde rol oynayan ve yeni adipositokinler arasında yer alan endoglin proteinine dikkat çekmektedir. Endoglin proteininin tümör dokularında endotelyumda yüksek oranda eksprese olduğu ve anti-anjiogenik tedavide etkisinin olabileceği düşünülmektedir. Bu kapsamda, bu çalışma Hemofili A ve B hastalarındaki endoglin düzeyleri ile anjiyogenetik faktörlerin ilişkisinin irdelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Hematolojisi Bilim Dalı'nda tedavi gören Hemofili tanısı konmuş 27 hastadan toplanan plazma örnekleri kullanılmıştır. Hemofili hastaları ile aynı sayıda yaş ve cinsiyet bakımından benzer kontrol grubu çalışmaya dahil edilmiştir. Toplanan plazma örneklerinde ELISA yöntemi ile ENG, VEGF, ANG-1/-2, IL-4 ve IL-12, düzeyleri belirlenmiştir. ELISA yöntemi sonuçlarına göre plazma endoglin düzeyi hemofili hasta grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p<0,0001). Ayrıca, çalışılan diğer adipositokinlerden VEGF, Angiopoietin-2, IFN-α ve IFN-γ düzeyleri ile, PAI-1 ve trombospondin-1 düzeylerinin de hasta grubunda kontrole göre anlamlı olarak yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,01). Bu tez çalışmasında ENG ve ANG-2 düzeyleri arasında pozitif bir korelasyon gözlenmiş ve bu da inflamasyon ve pıhtılaşma kaskadı üzerinde birbiri ile ilişkili olabileklerini düşündürmüştür. Bu çalışmada ayrıca, hastalarda ENG, HIF-1A, PGE 2, VEGFA ve VEGFR1 genlerinin mRNA ekspresyonu analiz edilmiş ve kontrol grubu ile karşılaştırılmıştır. Hemofili grubunda ENG, HIF-1A, PGE-2 ve VEGFA mRNA ekspresyon düzeylerindeki artış anlamlı bulunmuş, VEGFR'de anlamlı bir artış gözlenmemiştir. Son olarak, bu çalışmada ayrıca, AnxV bağlanması incelenmiş ve AnxV'in platelet bağlanmasının kontrol grubuna kıyasla hemofili grubunda önemli ölçüde azaldığı gözlemlenmiştir. Bu çalışma, ENG proteininin hemofili hastalarında anjiyogenez oluşumunda rol oynayabileceğini ve etkilerinin bu süreçte anjiyogenetik belirteç olan anjiyopoietin-2 ile ilişkili olabileceğini düşündürmüştür. Hemofili hastalarının tedavilerini daha iyi bir noktaya taşımak için, biyobelirteç olarak değerlendirilebilecek hedef sitokinlerin rolünün daha iyi anlaşılabilmesi gerekmektedir. Bu çalışma endoglinin hemofilideki etkinliğine dair yapılan ilk çalışma olup, hemofilide anjiogenetik ve enflamatuar faktörlerin öneminin araştırılması için daha ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.