Doğal sığır tüberkülozu'nda akciğer ve ilgili lenf düğümlerindeki granülomların patomorfolojik ve immunohistokimyasal yapısı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Klinik Öncesi Bilimler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGÜR ÖZÖNER
Danışman: Sevil Vural
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmada doğal sığır tüberkülozunda oluşan granülomların yapısının, patomorfolojik ve immunohistokimyasal olarak detaylı araştırılması amaçlanmıştır. Özellikle elde edilen immunohistokimyasal yöntemlerin sonuçlarına göre immunite tipi hakkında bilgi edinmek, etkin hücre tiplerini saptamak ve ileri dönük tedavi yöntemlerine yönelik araştırmalara katkı sağlanması hedeflenmiştir. Çalışmanın materyali özellikle Ankara ve çevre illerin mezbahalarında, sığır tüberkülozu hastalığı nedeniyle kesime gelen ve lezyon görülen 100 adet sığırın akciğer ve mediastinal lenf düğümleri oluşturdu. Farklı dönemlerde kesilen sağlıklı 5 adet besi sığırının akciğer ve mediastinal lenf düğümleri ise kontrol grubu olarak alındı. Makroskobik incelemeler sonucu 93 adet prodüktif, 7 adet eksudatif tüberküloz tespit edildi. Mikroskobik incelemeler sonucu da prodüktif lezyonlar primer odak (n:16), primer kompleks (n:30) ve tam olmayan primer kompleks (n:47) olarak sınıflandırıldı. Ayrıca görülen granülomlar epiteloid hücre, dev hücre, nekroz ve kapsül kriterleri göz önüne alınarak mikroskobik olarak (I-IV. evre) evrelendirildi. Tüm lezyonlu örneklere histokimyasal olarak Hematoksilen-Eozin, Ziehl-Neelsen; immunohistokimyasal olarak da Myobacterium bovis, CD3, CD68, CD119, TNF-α, IL2, IL4, IL17, Lambda Chain, TLR4 antikorları kullanıldı. Konfokal mikroskobik incelemeler için 10 adet primer kompleks bulunan dokular, Mycobacterium bovis-IL4, Mycobacterium bovis-IL17, TNF-α-IL4, CD3-IL4 antikorları eşleştirilerek boyandı. Yapılan incelemelerde makroskobik olarak saptanamayan I. ve II. evre granülomların tamamı mikroskobik olarak saptandı. Etken varlığı için yapılan Ziehl-Neelsen ve immunohistokimyasal boyamalarda; Ziehl-Neelsen boyama olgularında pozitiflik %11 iken, immunohistokimyasal boyamalarda %100 bulunmuştur. İmmunohistokimyasal olarak aynı zamanda TLR4 pozitifliğinin yüksek olmasının antijenin tanınmasında etkin rol oynadığı düşünüldü. CD119 ve CD3'ün pozitifliği hayvanlardaki hücre aracılı immunite etkinliğini gösterirken; özellikle primer odaklarda saptanan Lambda Chain pozitifliği ise humoral immunitede artışı doğrulamıştır. Yapılan konfokal mikroskobi incelemelerinde de IL4 ve etken antijeni aynı hücrede tespit edilmiş, etken ve IL17 antijenleri farklı hücrelerde görülmüştür. Sonuç olarak sığır tüberkülozunda hastalığın kesin teşhisi için makroskobik, mikroskobik bulguların yeterli olabileceği (I ve II. evre granülomlar hariç), etken teşhisi için Ziehl-Neelsen boyamasının yeterli olmayıp, immunohistokimyasal yöntemlere başvurulması gerektiği, hastalığa karşı oluşan reaksiyonun makrofaj ve lenfositlerle oluşan hücresel immuniteyle ilgili olduğu, yapılan sitokin ve/veya kemokin boyamalarında da kazanılmış bağışıklıkta erken enfeksiyon dönemlerinde humoral bağışıklığın etkili olabileceği kabul edilmiştir.