Allojenik hematopoetik kök hücre transplantasyonu yapılmış hematoloji hastalarında varicella zoster virüs (VZV) enfeksiyonu sıklığı ve asiklovir profilaksi süresinin etkinliği
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GALİP ARICI
Danışman: ELİF İNCE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Allojenik Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu Yapılmış Hematoloji Hastalarında Varicella Zoster Virüs (VZV) Enfeksiyon Sıklığı ve Asiklovir Profilaksi Süresinin Etkinliği Amaç: Varicella Zoster Virus (VZV) enfeksiyonu hematopoetik kök hücre transplantasyonu (HKHT) sonrası geç dönemde görülen en sık viral enfeksiyondur ve sıklığı %16 ile %41 arasında bildirilmektedir. VZV enfeksiyonundan korunmak için asiklovir profilaksisi HKHT sonrası en az 1 yıl önerilmektedir. Pediatrik hastalarda bilgi daha azdır ve en uygun profilaksi uygulaması konusunda çalışmalar devam etmektedir. Bu çalışmada pediatrik hastalarda HKHT sonrası VZV enfeksiyon sıklığının, risk faktörlerinin ve klinik özelliklerinin belirlenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji Bilim Dalı tarafından 1 Ocak 1996 ile 1 Ocak 2020 tarihleri arasında allojenik HKHT uygulanan hastalar retrospektif olarak incelendi. Hastaların VZV (suçiçeği ve herpes zoster (HZ)) geçirme durumu dosyalarından veya hastalarla telefon görüşmesi yapılarak öğrenildi. HZ gelişimi açısından risk faktörleri olarak yaş, cinsiyet, tanı, verici doku tipi uyum durumu, kök hücre kaynağı, hazırlık rejimleri, ATG kullanımı, GVHH gelişme durumları, immünsüpresif tedavi süresi, HKHT sonrası 6. 9. 12. 18. ve 24. ay lökosit, CD4 T lenfosit ve CD8 T lenfosit sayıları, asiklovir kullanım süreleri, HKHT öncesinde suçiçeği geçirme ve suçiçeği aşısı ile aşılanma durumları HZ geçiren ve geçirmeyen gruplarda karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya 260 hasta 273 HKHT dahil edildi. Ortalama yaş 9,97 ± 4,97, K/E oranı 120/153 idi. Nakillerin %57,5'i malign, %42,5'i benign hastalık için uygulanmıştı. Nakillerin %86,1'i tam uyumlu akraba vericidendi. Kök hücre kaynağı %67,4 kemik iliği, %27,5 periferik kandı. Hazırlama rejimi %88,3 hastada miyeloablatifti. ATG nakillerin %49'unda, TBI %9,5'inde kullanıldı. GVHH profilaksisi %64,5 nakilde CSA + MTX idi. Akut GVHH %26, kronik GVHH %16,5 oranında görüldü. Hastalarda HKHT sonrası izlem süresi ortanca 2325 gün (18-7579) idi. Hastaların %21,2'sinde (n= 58) HZ, %1,5'inde suçiçeği enfeksiyonu gelişti. HKHT sonrası ortanca 354 (55-3433) günde HZ gelişti. Nakil sonrası en fazla HZ geçirilen dönem %43,1 ile (n: 25) HKHT sonrası 6 ay – 1 yıl arasıydı. Asiklovir profilaksisi ortanca 184 gün (11-1408) uygulandı. HZ geçiren hastaların yaş ortalaması 11,73 ± 4,53 yıldı, K/E oranı 1,3 idi. %86,2'sinde suçiçeği enfeksiyonu öyküsü vardı, %96,6'sı öncesinde suçiçeği aşısı olmamıştı. HZ için tek değişkenli analizde ileri yaş, kız cinsiyet, suçiçeği geçirme öyküsü, suçiçeği aşısı olmamış olma, uzun immünsüpresif kullanımı, 9. ve 12. aylarda lenfosit ve CD4 sayılarının ve CD4/CD8 oranının düşük olması anlamlı bulunurken, çok değişkenli analizde suçiçeği geçirme öyküsü ve 12. aydaki düşük CD4/CD8 oranı anlamlı bulundu. HZ geçiren hastalarda, HZ en sık %31 (n: 18) ile torakal dermatomda görülürken %19'unda (n: 11) dissemine hastalık gelişti. Hastane yatış süreleri ortalama 8,10 ± 3,53 gün olup en uzun hastane yatış süresi 20 gündü. Hiçbir hasta HZ nedeniyle hayatını kaybetmedi. Sonuç: Ortalama 6 ay uygulanan asiklovir profilaksisi ile HKHT sonrası HZ %21,2 oranında görüldü. Bu sonuç literatürde profilaksi kullanılmayan nakillere göre düşük, 1 yıldan uzun süre profilaksi kullanılan nakillere göre yüksekti. Çalışmamızda literatürle uyumlu olarak asiklovir profilaksisi süresince HZ riski düşük olmasına karşın asiklovir kesimi sonrasında HZ riskinin özellikle T hücre sayılarının normale yakın değerlere ulaşana kadar devam ettiği gösterilmiştir. HKHT sonrası HZ profilaksisi kesilirken hastaların T hücre yapılanmasının göz önünde bulundurulması HZ riskini azaltmak açısından önemlidir. Anahtar Kelimeler: Hematopoetik kök hücre transplantasyonu, herpes zoster, varicella zoster virüs, asiklovir profilaksisi