Otizm spektrum bozukluğunda miR-135a-5p'nin ifade değişikliğinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FİZYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DUYGU BANDIRMALI
Danışman: GÜVEM GÜMÜŞ AKAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Otizm spektrum bozukluğu (OSB) erken çocukluk döneminde (2-6 yaş) belirtileri ortaya çıkan bir nörogelişimsel bozukluktur. Dünya üzerinde nüfusun %1- 2'sini etkileyen önemli bir sağlık problemidir. Prevalansı, 30 yıl öncesinde 4.4/10000 olarak bildirilirken günümüzde görülme sıklığındaki hızlı artış, OSB'nin nedenlerini anlamaya yönelik çalışmaların artmasını gerekli kılmıştır. Etiyolojisinde genetik ve çevresel faktörler rol oynamakla beraber, genetik çalışmalarda gözlemlenen kalıtılabilirlik boşluğu epigenetik mekanizmaların önemine işaret etmektedir. Epigenetik mekanizmalar arasında yer alan mikroRNA'lar (miRNA), mRNA'lar üzerinde post-transkripsiyonel olarak gen ifadelenmesini düzenleyerek hücredeki bölünme, çoğalma, farklılaşma gibi fizyolojik işlevleri etki etmektedir. Bu tez çalışmasında daha önceden gerçekleştirdiğimiz biyoenformatik analizler ile aday olarak belirlediğimiz miR-135a-5p'nin OSB'deki olası rolünün araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya 16 OSB'li ve 17 normal gelişim gösteren sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 33 çocuk dahil edilmiştir. Plazma örneklerinde miR-135a-5p seviyesi qRT-PCR yöntemi ile belirlenmiştir. Sonuçlarımız istatistiksel olarak anlamlılık seviyesine ulaşmamış olmakla birlikte miR-135a-5p ifadesinin kontrol grubuna kıyasla OSB grubunda azalmış olduğunu göstermiştir. OSB şiddeti bakımından hafif+orta ve ağır OSB gruplarının miR-135a-5p seviyesinin benzer olduğu bulunmuştur. OSB grubunda klinik özellikler ile miR-135a-5p ifade düzeyi arasındaki arasındaki ilişki analiz edildiğinde, miR135a-5p ifade düzeyleri ile ODKL toplam puanı, TEDÖ-R-TV toplam puanı ve ÇODÖ toplam puanı arasında korelasyon bulunmamakla beraber, ODKL ölçeği alt başlıklarından Sosyal Beceri ve Öz Bakım ile miR-135a-5p ifade düzeyi arasında anlamlı pozitif korelasyon tespit edilmiştir. miR-135a-5p'nin özellikle kanser ve serotonerjik sistem ile ilişkisini destekleyen literatür ve biyoenformatik analiz bulguları bu tez çalışmasında elde edilen sonuçlarımızla birlikte değerlendirildiğinde, miR-135a-5p'nin OSB etyolojisinde aday molekül olarak daha ileri çalışmalara değer bir molekül olduğunu düşündürmektedir. Elde edilen sonuçlarımızın denek sayısının artırılarak doğrulanması ve ilave olarak hangi yolak/yolakların bu süreçte rol oynadığını anlayabilmek miR-135a-5p'nin hedefi transkriptler üzerinden işlevsel çalışmaların yapılması gerekmektedir. Anahtar Sözcükler: otizm spektrum bozukluğu, epigenetik, mikroRNA, miR-135a5p