A1 düzey düğüm sözcüklerle kurulmuş Türkçe eşdizimlilikler ve İngilizce karşılıkları: Bir sözlükçe önerisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, DİLBİLİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU ATAY
Danışman: Seda Gülsüm Gökmen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bir dilin temeli söz varlığıdır. Sözcükler olmadan dil öğrenilemez ve kullanılamaz. Fakat sözcükleri tek başlarına öğrenmeye çalışmak asla yeterli olmayacaktır. Burada karşımıza eşdizimlilikler çıkar. Her dilin kendine özgü eşdizimlilik oluşumları vardır. Eşdizimlilikler bir sözcüğün başka hangi sözcüklerle anlamlı birliktelikler kurabileceğini gösterir (örneğin; "diş fırçalamak" ama "göz fırçalamak" değil). Dili yeni öğrenmeye çalışan birinin en çok ihtiyaç duyacağı şey ise bu birlikteliklerin hedef dilde nasıl ifade edildiğini sunan bir kaynak olacaktır. Çünkü eşdizimliliği oluşturan sözcüklerin tek tek çevirileri çoğu zaman istenen kavramı ifade etmez. Bu çalışma hem dil öğrenirlerine hem de dil öğreticilerine kaynak olabilecek bir Türkçe eşdizimliliklere İngilizce karşılıklar sunma çalışmasıdır. Türkçeye kıyasla İngilizce ile ilgili daha kapsamlı ve sistematik listeler ve derlem çalışmaları mevcuttur. Bunlardan birisi olan The Oxford 3000TM by CEFR Level listesinde bulunan A1 düzeyindeki toplam 658 ad ve eylem etiketli sözcük eşdizimliliklerin düğüm yani birincil sözcüğü olarak değerlendirildi. İlk aşamada bu sözcükler Türkçeye çevirildi ve 595 madde başı elde edildi. Ardından Türkçe ile ilgili mevcuttaki en kapsamlı derlem olan Türkçe Ulusal Derlemi'nde (TUD) bu sözcükler tarandı ve kapsamlı bir Türkçe eşdizimlilik listesi oluşturuldu. Son olarak ise elde edilen Türkçe eşdizimlilikler İngilizce'ye çevrildi. Elde edilen verilerin Türkçe ve İngilizce özelinde ne gibi yönlerden benzerlikler ve farklılıklar sunduğuyla ilgili değerlendirmelerde bulunuldu.