Akraba dışı canlıdan organ nakli etik kurulları: Tıp hukuku bağlamında kuramsal bir analiz

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, TIP TARİHİ VE ETİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HİLAL ARI

Danışman: Berna Arda

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bir etik sorunun ortaya çıkması, bu soruna yönelik bir ya da birden fazla cevabın olması tüm dünyada etik kurulların doğuşuna zemin hazırlayan nedenlerden biri olmuştur. Etik kurullar, insanlığa dair öz değerleri korumak, bilimsel araştırmaların sebep, süreç ve sonuçlarıyla ilgilenmek, sağlıkla ilgili mevzuatların hazırlanmasında etik ilkelerden yola çıkarak tavsiyelerde bulunmak, etik tartışmaların halk arasında da konuşulmasını sağlamak ve bilimsel gelişmelerin neden olabileceği tehlikeler ile ilgili hususlar hakkında toplum içerisinde farkındalık yaratma çalışmaları yapmayı amaçlamıştır. Dünyada yaşanan gelişmeler ve dünya genelinde kurulmaya başlayan etik kurullardan sonra Türkiye'de de çeşitli konularda etik kurullar kurulmaya başlamıştır. Bu etik kurullardan biri de İl Sağlık Müdürlükleri bünyelerinde kurulan Akraba Dışı Canlıdan Organ Nakli Etik Kuruludur. Bu kurul dördüncü dereceyi aşan kan ve kayın hısımlıklarında veya arada hiç akrabalık ilişkisi bulunmadığı durumlarda yapılacak canlı organ nakilleri öncesi yapılacak olan işlemin alıcı ve verici açısından etik olarak değerlendirmeye alıp yapılacak tıbbi müdahaleye onay ya da ret kararı vermektedir. Kurulun yapmış olduğu çalışmalar ile alıcı ve vericinin haklarının korunması, klinik uygulamalar esnasında meydana gelecek etik ikilemlerin önüne geçilebilmesi, etik tıbbi girişimlerin önlenmesi, organ ticaretinin önüne geçilmesi hedeflenmektedir. Kısacası disiplinlerarası çalışan bu Kurul, canlı bağışçıdan yapılan organ nakilleri sürecinde önemli bir yere sahiptir. Bu tez çalışması kapsamında akraba dışı canlıdan organ nakli etik kurul faaliyetleri, ulusal mevzuat, etik kurullar ve organ ve doku nakli sistemleri üzerinden değerlendirilmiştir. Araştırma kuramsal zeminde, basılı ve dijital kaynak taramaları yapılarak gerçekleştirilmiştir.