Mâturîdî'nin Mutezile'ye Bakışı

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2005

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KIYASETTİN KOÇOĞLU

Danışman: SÖNMEZ KUTLU

Özet:

ÖZET Koçoğlu, Kiyasettin, "Mâturîdî'nin Mutezilece Bakışı", Doktora Tezi, Danışman, Prof.Dr.Sönmez Kutlu, TV-154 Bu araştırmayla, Mâturîdî'nin eserlerinde hareketle Mutezile hakkındaki fikirleri ve eleştirileri tespit edilmiştir. Konu'nun daha iyi anlaşılabilmesi için, önce Mâturîdî'nin genel olarak diğer mezheplere bakışı ortaya konmuştur. Hariciler, Mürcie, Rafiza, Karamita, Batıniye, Ehli Hadis, Kaderiye, Cebriye, Cehmiyye, Mücessime, Neccariyye, Müsebbibe fırkalarından bahsetmektedir. Mâturîdî'nin Mutezile'yi, Cebriye, Mücessime, Müşebbihe, Zanadıka, Batıniyye, Seneviye, Yahudilik ve Hıristiyanlık'la fikirlerindeki benzerlikleri ortaya koyarak eleştirmekte, dolayısıyla bu isimlerle de isimlendirdiği tespit edilmiştir. Mâturîdî, Mutezile 'nin önde gelenlerinden, Ebû Huzeyl el-Allaf, Nazzam, îbn Şebîb, Hasan Basrî, Ebû İsa el-Verrak, Cafer b. Harb, Ebû Bekir el- Asam gibi isimlerinden bahseder ve onların görüşlerini eleştirir. Mutezile'nin fikirlerini temel olarak, varlık, tevhid, el-benziletü beyne'l menzileteyn, kudret ve fiiller, vaad ve vaid, nübüvvet gibi temel konularda incelediği ve zaman zaman küfre varan ithamlarda da bulunduğu görülmüştür. Mâturîdî'nin fikirlerinin daha iyi anlaşılabilmesi için elzem olan mezheplere özellikle de Mutezile'ye bakışı ortaya konmuş ve Mutezile'nin Mâturîdî'nin fikirlerinde ve üslubunda önemli etkilerde bulunduğu görülmüştür.