Kabakgil türlerinde tohum gücü testlerinin kullanımı ve stres koşullarında çıkış ile ilişkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KAZIM MAVİ
Danışman: İBRAHİM DEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, farklı kabakgil türlerine ait tohum partilerinde uygun bir tohum gücü testi belirlemek, tohum gücü testlerinin stres koşullarında çıkış oranlarının ve depo ömürlerinin tahmininde kullanılabilirliğini araştırmak amacıyla 2005 ve 2006 yıllarında yürütülmüştür. Araştırmalarda kavun (Kırkağaç), karpuz (Crimson sweet), hıyar (Beith Alpha) ve kabak (Sakız) türlerine ait tohum partileri materyal olarak kullanılmıştır. Denemeler Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Tohum Bilimi Laboratuvar'ında ve Sebze Yetiştirme ve Deneme arazisinde yürütülmüştür. Çalışmada güç testi olarak, normal fide oranı, 2. gün çimlenme oranı, ortalama çimleme süresi, soğuk test, elektriksel iletkenlik, hızlı yaşlandırma ve kontrollü bozulma testleri kullanılmıştır. Stres altında çıkış testleri olarak ise düşük sıcaklık, yüksek sıcaklık, mekanik stres ve tuz stresi (100 ve 200 mM NaCl) çıkış testlerine yer verilmiştir. Ayrıca depo ömrü ile tohum gücü testlerini ilişkilendirebilmek için 2005 yılında kullanılan tohum partileri 6, 12 ve 18 ay depolanmışlar ve depolama sonrasında canlılıklarındaki değişimler belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, kullanılan güç testlerinin tamamı tohum partilerinin güç açısından sınıflandırılmasını sağlamıştır. Ancak bu güç testlerinin uygunluğu için tek başına yeterli olmamaktadır. Çıkış ve depolama çimlenmeleri ile güç testleri arasındaki korelasyon analizi sonucunda elde edilen korelasyon katsayıları testin uygunluğunun değerlendirilmesinde daha objektif sonuçlar elde edilmesini sağlamıştır. En önemli sonuçlar hızlı yaşlandırma ve kontrollü bozulma testlerinden elde edilmiştir. Bu iki teste türler bazında bakılacak olursa hızlı yaşlandırma testinde, stres koşullarında çıkışın tahmininde, kavunda 2005 yılında 45oC, 120 saat süre, 2006 yılında 47oC, 120 saat süre, karpuzda 2005 yılında 45oC, 96 saat süre, 2006 yılında 47oC, 72 saat süre, hıyarda her iki yılda 45oC, 96 saat süre ve kabakta 45oC, 96 saat süre en başarılı kombinasyonlar olarak dikkat çekerken, kontrollü bozulma testinde ise kavunda her iki yılda da 45 oC, % 20 nem, 48 saat, karpuzda her iki yılda da 45 oC, % 24 nem, 48 saat, hıyarda her iki yılda da 45 oC, % 20 nem, 48 saat ve kabakta ise 40 oC, % 24 nem, 144 saat uygulamaları öne çıkmıştır. Depolama sonrası canlılıkların tahmini açısından ise hızlı yaşlandırma testinde her üç türde de (Kavun, karpuz ve hıyar) 45 oC, 96 saat en uygun test koşulu olarak belirlenirken, kontrollü bozulma testinde kavunda 45 oC, % 20 nem, 72 saat, karpuzda 45 oC, % 20 nem, 48 saat ve hıyarda 45 oC, % 20 nem, 72 saat en uygun test koşulları olarak belirlenmiştir. Bu testlerin yanında kullanılan testlerden 2. gün çimlenme oranı ve ortalama çimlenme süresi de ümitvar testler olarak dikkat çekmektedir. Soğuk testin ise her iki yılda da aynı sonucu vermemesi nedeniyle kullanılabilirliği açısından tekrarlanmasında yarar görülmektedir. Kullanılan güç testleri içerisinde elektriksel iletkenlik testinin stres koşullarında çıkış ve depolama sonrası canlılıklarının tahmininde en başarısız test olduğu sonucuna varılmıştır. Standart çimlendirme testi ise bazı çıkışlar ile istatistiksel olarak önemli korelasyon katsayıları vermesine rağmen, çok dar bir yüzdelik dilimde kalması nedeniyle bir tohum gücü testi olarak kullanılmasının uygun olmayacağı sonucuna varılmıştır.