Mır-216b'nı̇n meme kanserı̇nde trastuzumab tedavı̇sı̇ ve gelı̇şen dı̇renç sürecı̇nde rollerı̇nı̇n araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Biyoteknoloji Enstitüsü, Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İŞTAR BURCU DOLAPÇI
Danışman: BALA GÜR DEDEOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kadınlarda kansere bağlı ölümlerin en sık nedeni olan meme kanseri birden fazla alt tipe sahiptir ve etkin tedavi yöntemi belirlemede alt tipin bilinmesi önem taşımaktadır. Epidermal büyüme faktörü reseptörü 2 (HER2) ifadesinin arttığı HER2+ meme kanserleri agresif bir fenotipe sahiptir ve nüksetme oranları yüksektir. Bu alt tipin tedavisinde yaygınlıkla kullanılan bir monoklonal antikor olan trastuzumab (Herceptin) HER2 sinyal artışını ve yol açtığı birtakım sinyal yolağı aktivasyonlarını bloke etmek için kullanılır. Ancak hastaların büyük bir kısmında belirli bir süre sonra ilaca karşı direnç gelişimi görülür. MikroRNA'lar (miRNA'lar) yaklaşık 19-23 nükleotid uzunluğunda protein kodlamayan ancak gen ifadesini düzenlemede fonksiyonel rolü olan RNA molekülleridir. Meme kanserinde ve ilaç cevabında etkili miRNA profillerinin tanımlanması miRNA'ların kanser ve direnç tedavisinde terapatik hedef olarak kullanılabileceği fikrini doğurmuştur. Laboratuvarımızda yapılan önceki çalışmalarda iki adet HER2+ hücre hattı (BT-474, SK-BR-3) kullanılarak önceden trastuzumab cevabında kilit noktada olduğu belirlenmiş iki adet miRNA'nın (miR-29b-2-5p, miR-216b-5p) trastuzumaba duyarlı ve dirençli hücrelerin proliferasyon, motilite ve invazyonu üzerindeki etkileri araştırılmıştır. En belirgin antikanser etkinliği miR-216b-5p'nin dirençli SK-BR-3 hücrelerinde göstermesi ile çalışmaya duyarlı ve dirençli SK-BR-3 hücreleri ve miR-216b-5p ile devam edilmiştir. Tez kapsamında miR-216b-5p'nin dirençli hücrelerde gösterdiği antikanser etkinliğin altındaki moleküler mekanizmaların aydınlatılması amaçlanmıştır. miR-216b-5p mimik ve scrambled kontrol (scr) ile transfekte edilen duyarlı ve dirençli hücreler ile yapılan mikrodizin deneylerinin sonucunda yapılan yolak analizleri bu miRNA'nın dirençli hücreler üzerindeki etkisinde nekroptoz yolağının rolüne dikkat çekmiştir ve bu yolaktaki STAT1, IRF9 ve PKR (EIF2AK2) genlerinin ifade artışı mRNA düzeyinde doğrulanmıştır. Mikrodizin sonuçlarıyla miR-216b-5p'nin olası hedefleri birlikte değerlendirildiğinde öne çıkan JUN geninin 3' translasyonu yapılmayan bölgesinin (UTR) miR- 216b-5p tarafından hedeflendiği biyoinformatik olarak doğrulandıktan sonra mimik transfekte dirençli hücrelerdeki Jun mRNA ve protein ifadesindeki düşüş gösterilmiştir. MiR-216b-5p'nin dirençli SK-BR-3 hücreleri üzerindeki apoptotik etkisinin de gösterilmesiyle bu miRNA'nın dirençli hücrelerde neden olduğu hücre ölümünü Jun üzerinden gerçekleştirebileceği sonucuna varılmıştır.