Alkol ilişkili kronik karaciğer hastalığı seyrine etki eden faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURAK ALPER ZENGİN
Danışman: Ramazan İdilman
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, alkole bağlı karaciğer hastalığı (AKH) olanlarda demografik ve karakteristik özelliklerin ortaya konulması ve hastalık seyrine etki eden faktörlerin saptanması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dalı Karaciğer Hastalıkları İzlem Polikliniği'nde 01/01/2001 ile 31/12/2021 tarihleri arasında AKH tanısı almış hastalar dahil edilmiştir. Bu hastaların demografik ve klinik özellikleri, tanı sırasındaki risk skorlamaları ile hastalık seyrine etki eden faktörler değerlendirilmiştir. Bulgular: Bu dönemde toplam 15.182 kronik karaciğer parenkim hastası görülmüştür. Bu hastaların 187'si (Erkek/Kadın, 183/4) AKH tanısı almıştı. Tanı anında ortalama yaş 51.6±10.1 olarak izlendi. Bu hastaların, %31'i hepatosteatoz/steatohepatit, %69'u sirozdu. Ortanca takip süresi 32.6 ay idi. Hastaların %35'inde diabetes mellitus (DM), %28'inde hipertansiyon (HT), %16'sında aterosklerotik kalp hastalığı bulunmaktaydı. Hastaların %94'ü sert içki, %88'i ise her gün alkol almaktaydı. Günlük alkol tüketimi ortanca 160 gram ve alkol tüketim süresi ortanca 30 yıl izlendi. Tanı anında hastaların %56'sı aktif sigara kullanmaktaydı. Sirotik hastaların %15'i Child A, %56'sı Child B ve %29'u ise Child C evresindeydi. MELD skoru ortanca 14 (7-33) idi. Sirozlu hastalardan %44'ü tanı anında dekompanse idi. Dekompanse hastaların %71'inde assit mevcuttu. Tanı anında hastaların %5'inde hepatosellüler kanser (HSK), %6 hastada ise karaciğer dışı malignite saptandı. Takip süresince 59 hepatosteatoz/steatohepatit olan hastanın %20'sinde siroz gelişti. Bu hastalardan %45'i alkol alımına devam ediyordu. Alkol kullanmaya devam edenlerin %25'inde siroz gelişti. Siroza ilerleyen hastalarda tanı anında FIB-4 skoru ve Forns indeksi anlamlı düzeyde yüksekti (sırasıyla, p=0.02, p=0.001). Tanı anında kompanse sirozu olan 72 hastanın %79'u dekompanse oldu. Takip sırasında dekompanse olan hastaların %75'i alkol kullanımına devam etmekteydi. Tüm hastaların 103'ünde (%67) karaciğer hastalığı sebepli hastane yatış gereksinimi oldu. Bu hastaların 93'ü (%90.2) sirozdu. Tüm siroz hastalarının %7'sinde de novo HSK gelişti. Takip süresince hastaların 24'ü (%12.8) karaciğer nakli olurken, 72'si (%38.5) ise kaybedildi. Tanı anında sirozu olan hastalarda olmayanlara göre mortalite anlamlı derecede yüksek saptandı (p<0.001). Karaciğer nakli olan ve/veya kaybedilen hastalar daha ileri yaşlı (p=0.014), daha fazla (p<0.001), daha uzun süre (p<0.001) ve daha sert alkol kullanmaktaydı (p<0.05). Aktif alkol kullanımına devam eden ve alkol kullanmama süresi kısa olanlarda karaciğer nakli ve/veya kaybedilen hastalar daha sık izlendi (sırasıyla p=0.001 ve p<0.001). Karaciğer nakli olan ve/veya kaybedilen hastalarda, başlangıç FIB-4 skoru (p<0.001), NFS skoru (p=0.01), Forns indeksi (p<0.001) ve APRI skoru (p=0.005) diğer hastalara göre anlamlı düzeyde yüksekti. Karaciğer nakli olan ve/veya kaybedilen hastalarda hastane yatış sayısı (p=0.013) ve ciddi enfeksiyon sayısı (p<0.001) anlamlı düzeyde yüksekti. Sonuç: Bu çalışma sonuçlarına göre, AKH morbidite ve mortalitesi yüksek bir hastalıktır. Tanı anında sirozu olan, ileri yaş, yüksek miktarda, uzun süre alkol kullananlarda, aktif sigara içicilerinde hastalık seyrinin kötü gidişli olduğu, karaciğer nakli endikasyonu oluşabileceği ya da mortal seyir göstereceği ileri sürülebilir. Sirozu olmayan hastalarda, FIB-4 ve Forns indeksi siroz gelişimini öngörmektedir. AKB olanlarda alkolün erken dönemde bırakılmasının ileride oluşabilecek karaciğer ilişkili morbidite ve mortalitenin önlenmesi açısından önemlidir.