Yaratıcı drama destekli bağlam temelli öğretim ilkokul 4. sınıf besinler konusu örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, GÜZEL SANATLAR EĞİTİMİ ANASANAT DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ ÖZKAN
Danışman: NİMET AKBEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bağlam Temelli Öğrenme Yaklaşımı (BTÖ), soyut kavramların öğrencinin günlük yaşamıyla ilişkilendirilerek kalıcı hale gelmesini amaçlar. BTÖ'nün özellikle Fen Bilimleri gibi zorlayıcı derslerde etkili olduğu vurgulanmaktadır. BTÖ'nün tarihsel kökeni Comenius'a kadar uzanmakta; modern anlamda ise 1980'lerde İngiltere'de York Üniversitesi'nde geliştirilen "Salters Hikâyeleri" projesiyle uygulanmaya başlanmıştır. BTÖ'de 4 Aşamalı Model, REACT, FEACA ve Wieringa modelleri gibi çeşitli öğretim tasarımları yer almaktadır. Yaratıcı drama, doğaçlama, rol oynama, pantomim gibi tekniklerle öğrencilerin derse aktif katılımını sağlar. Sanatsal yönünün yanı sıra yaratıcı drama, öğrenmeyi kalıcı hale getiren, duyuşsal ve bilişsel gelişimi destekleyen etkili bir öğretim yöntemidir. Drama, öğrencilerin iş birliği içinde öğrenmesini desteklerken, soyut kavramların somutlaştırılmasına olanak tanır. Bu araştırmanın temel amacı, bağlam temelli öğrenme yaklaşımının yaratıcı drama yöntemi ile desteklenmesinin, ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin akademik başarı ile sağlıklı beslenmeye ve fen dersine yönelik tutumlarına etkisini incelemektir. Araştırmada bağlam temelli öğrenmenin dört aşamalı modeli (Giriş, Merak ve Planlama, Geliştirme, İlişki Kurma) temel alınmış ve yaratıcı drama tekniğiyle birleştirilmiştir. Uygulama sırasında REACT, Wieringa, FEACA gibi farklı bağlam temelli öğrenme modellerine de değinilmiş; yaratıcı dramada doğaçlama, rol oynama, donuk imge vb. teknikler kullanılmıştır. Araştırmaya 2024-2025 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Ankara ili Mamak ilçesi Mehmet Rıfat Börekçi İlkokulu 4. sınıf 63 öğrenci katılmıştır. Çalışma, son test yarı deneysel desenle tasarlanmış olup üç deney grubu içermektedir. Deney gruplarına, yaratıcı drama destekli bağlam temelli öğrenme, yalnızca yaratıcı drama ve yalnızca bağlam temelli öğrenme uygulanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; Fen Bilimleri 4. Sınıf Besinlerimiz Ünitesi Başarı Testi (ABT), Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ), Fen Bilimleri Dersine Yönelik Tutum Ölçeği (FBDYTÖ) kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları Fen Bilimlerine Yönelik Tutum Ölçeği (FBDYTÖ), Sağlıklı Beslenmeye Yönelik Tutum Ölçeği (SBİTÖ) ve Akademik Başarı Testi'dir (ABT). Elde edilen nicel veriler betimsel istatistikler ve parametrik olmayan testler (Kruskal-Wallis) ile analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre fen bilimlerine yönelik tutum açısından tüm gruplarda olumlu bir tutum görülmüş; ancak gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Sağlıklı beslenmeye yönelik tutum düzeyleri de tüm gruplarda olumlu yönde gelişmiş, özellikle beslenme alışkanlığı açısından sağlıklı tutumlar benimsendiği görülmüştür. Akademik başarı puanları incelendiğinde, bağlam temelli öğrenme yönteminin uygulandığı grupta başarı düzeylerinin daha dengeli ve yüksek olduğu; yaratıcı drama yönteminin ise daha çok duyuşsal katkı sağladığı belirlenmiştir. Bağlam temelli öğrenme ve yaratıcı drama yönteminin birlikte uygulandığı grupta uygulama düzeyindeki başarıda olumlu sonuçlar elde edilmiş, ancak gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark oluşmamıştır. Araştırma bulguları, bağlam temelli öğrenme ve yaratıcı drama yöntemlerinin özellikle ilkokul düzeyinde hem tutum hem başarı açısından destekleyici etkileri olduğunu göstermektedir. Öğrencilerin öğrenme sürecine aktif olarak katıldığı ve yaşamla ilişkilendirdiği yöntemlerin uzun vadeli tutum ve davranış değişikliklerine katkı sağlayabileceği söylenebilir. Türkiye'de bu iki yöntemin (bağlam temelli öğrenme ve yaratıcı drama) birlikte kullanıldığı uygulamalı araştırmaların azlığı nedeniyle, çalışma literatüre özgün bir katkı sağlamaktadır.