Türkiye'de kamu iktisadi teşebbüsleri ve ekonomiye etkileri: 1950-1983


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İKTİSAT ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜLSÜM ERBİL TATLI

Danışman: MEHMET MURAT BASKICI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT) Cumhuriyet'in ilanından günümüze kadar olan dönemde liberalizm ve devletçilik eksenleri arasında şekillenen farklı politikalar çerçevesinde Türkiye ekonomisinde yer bulan en önemli politika araçları olarak değerlendirilmektedir. 1980 sonrası yaygınlaşan özelleştirme politikaları kapsamında tasfiye edilmeye başlanmasına rağmen kamu iktisadi teşebbüsleri, tarihsel süreç içinde değerlendirildiğinde geçmişi Osmanlı dönemine kadar uzanan ve Türkiye ekonomisi içindeki rolleri itibariyle de varlıklarının zarardan çok fayda sağladığı somut verilerle desteklenen en önemli yapı taşları olma niteliğini taşımaktadırlar. Bu kapsamda, tez çalışmasında 1950 ve 1983 yılları arasında Türkiye ekonomisinde kamu iktisadi teşebbüsleri hem tarihsel süreç içinde incelenmiş hem de ekonomideki yerleri yatırım, üretim, istihdam ve gayrisafi yurtiçi hasılaya katkıları yönünden detaylı bir şekilde değerlendirilmiştir. Diğer taraftan, 1950 döneminde uygulanan politikaların geçmişine ışık tutması amacıyla iktisadi teşebbüslerin Osmanlı döneminden 1950 yılına kadar ekonomideki yerine de çalışmada yer verilmiştir. Sonuç olarak, hükümetler ve uyguladıkları politikalar değiştikçe kamu iktisadi teşebbüslerine verilen önem ve dolayısıyla ekonomideki öncelik sıraları değişmiş olmakla birlikte, ekonomiye üretim, yatırım, istihdam ve gayrisafi yurtiçi hasıla yönünden sağladıkları katkının, benimsenen yaklaşımın liberal veya devletçi olmasından bağımsız olarak yadsınamayacak kadar önemli olduğunu söylemek mümkündür.