Çocuklarda venöz kan alma işlemi sırasında uygulanan helicone ve pika bilekliğin ağrı ve anksiyete üzerine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYLİN ARIKAN
Danışman: Figen Işık Esenay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Randomize kontrollü deneysel nitelikte olan bu araştırma, 6-12 yaş arası çocuklarda venöz kan alma işlemi sırasında uygulanan iki farklı dikkati başka yöne çekme yönteminin (Helicone oyuncağı, Pika sesli, renkli ve oyuncaklı bileklik) çocukların yaşadığı ağrı, korku ve anksiyete üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Dr. Sami Ulus Kadın Doğum Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Çocuk Acil Servis kan alma biriminde, 01 Mart-30 Nisan 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çocuk Acil Servis kan alma birime 01 Mart-30 Nisan 2018 tarihleri arasında gelen hasta sayısı göz önünde bulundurularak G*Power (v3.1.9) programı ile güç analizi yapılmış ve bu analiz ile %5 anlamlılık seviyesi, %95 güven aralığı ve %30 etki büyüklüğü ile örneklem büyüklüğü 192 olarak belirlenmiştir. Çalışma sırasında kayıplar da göz önüne alınarak 216 çocuk (kontrol grubu=72, Pika grubu= 72, Helicone grubu=72) çalışmaya dahil edilmiştir. Veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan Tanıtıcı Bilgi Formu ile toplanmıştır. Kan alma işlemi öncesi ve sırasındaki ağrı ve anksiyete, çocuk, ebeveyn ve araştırmacı tarafından; VAS, WB ve CFS kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin analizi SPSS24 paket programında, normal dağılım gösteren verilerin deney grupları ve kontrol grubunun karşılaştırılmasında T test, deney ve kontrol grubundaki demografik farklılıkları incelemek için Ki-kare testi, deney grupları ve kontrol grubu arasındaki ağrı ve anksiyete ölçekleri puan ortalamalarının farklılıklarını incelemek için Varyans analizleri, grup içi ikili karşılaştırmalar için Posthoc (Bonferroni, Tukey) ileri analizleri kullanılmıştır. (p 0,05). Deney grupları ve kontrol grubundaki çocukların daha önceki kan verme ile ilgili deneyimleri benzer bulunmuştur (p>0,05). Kan alma işlemi sırasında nonfarmakolojik yöntem uygulanmasının devam etmesini isteyenlere bakıldığında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu (p<0,05), bu yöntemleri en çok Helicone grubunda bulunan çocukların istediği (%97,2) bunu sırasıyla Pika (% 90,2) ve kontrol grubu (%63,8) takip ettiği belirlenmiştir. Pika ve Helicone kullanımının, çocukların kan alma işlemi sırasındaki tepkilerini önemli ölçüde azalttığı bulunmuştur (p<0,05). Visual Analog Skala (VAS) ve Wong-Baker Yüz İfadelerini Derecelendirme Ölçeği (WB) puanlarına bakıldığında en yüksek ağrı düzeyini kontrol grubundaki çocukların yaşadığı bunu sırasıyla Pika ve Helicone grubunun takip ettiği bulunmuştur (p<0,05). Korku ve Anksiyete Ölçeği (CFS) puanlarına bakıldığında en yüksek anksiyete düzeyini kontrol grubundaki çocukların yaşadığı bunu sırasıyla Pika ve Helicone grubunun takip ettiği bulunmuştur (p<0,05). Pika ve Helicone uygulamalarının venöz kan alma işlemi sırasında ağrı ve anksiyeteyi azalttığı, Helicone (aktif distraksiyon) Pika'dan (pasif distraksiyon) daha etkili olduğu bulunmuştur. Venöz kan alma gibi ağrılı işlemler sırasında çocukların ağrı ve anksiyetesini azaltmak amacıyla Pika ve Helicone uygulamalarının kullanılması, bu nonfarmakolojik yöntemlerin venöz kan alma işlemi dışında farklı ağrılı işlemlerde ve farklı yaş grubundaki çocuklarda etkinliğinin test edileceği kanıt temelli çalışmaların yapılması gerektiği düşünülmektedir.