Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İBN-İ sina hastanesi enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji anabilim dalı covıd kliniğinde yatan hastalarda covıd-19 enfeksiyonunun plazma aterojenite indeksi üzerine etkisi ve plazma aterojenite indeksinin hastalık şiddeti ile korelasyonu
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESLEM KÖSEOĞLU
Danışman: Ayşe Gülsen Ceyhun Peker
Özet:AMAÇ: Bu çalışmanın amacı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbn-i Sina Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Covid Kliniğinde yatan hastalarda COVID-19 enfeksiyonunun Plazma Aterojenite İndeksi (PAİ) üzerine etkisi ve PAİ'nin hastalık şiddeti ile ilişkisini değerlendirmektedir. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız retrospektif bir araştırma olup Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbn-i Sina Hastanesi 01.02.2020- 28.02.2022 tarihleri arasında Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Covid kliniğinde takip edilen SARS-CoV-2 vakalarını içermektedir. Hastaların demografik özellikleri, klinik verileri, ilaç geçmişleri, Polymerase Chain Reaction (PCR) sonuçları, bilgisayarlı tomografi görüntüleri ve raporları, total kolesterol, High density lipoprotein-Cholesterol (HDL-K), Low density lipoprotein-Cholesterol (LDL-K), trigliserit düzeyleri hastane sisteminden taranmıştır. Hastaların kan tetkikleri enfeksiyon tanısı almadan önceki son 1 yıl içinde ölçülen lipid parametreleri (total kolesterol, trigliserit, LDL-K ve HDL-K) ile enfeksiyon tanısı aldıktan sonraki ilk 24 saatteki lipid parametrelerini içermektedir. Bu taranan değerler ile PAİ plazma trigliserit düzeyinin HDL-K düzeyine oranının 10 tabanında logaritması [log (TG/HDL-K) oranı] olarak hesaplandı. Enfeksiyon öncesi ve enfeksiyon sırasındaki PAİ'leri birbiri ile karşılaştırılarak COVID-19 enfeksiyonunun etkisi değerlendirildi. Aynı zamanda hastalık şiddeti ile PAİ arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için hastalar Dünya Sağlık Örgütü kritik hastalık tanımından yararlanılarak sınıflandırılmıştır. BULGULAR: Çalışmaya 117'si (%52) kadın, 108'i (%48) erkek toplam 225 COVID-19 hastası dahil edilmiştir. Hastaların yaşları 18 ile 89 yaş aralığında değişmektedir. Yaş ortalaması 56,83'dür. Hastalık öncesi ve hastalık sırasındaki total kolesterol, LDL-K, HDL-K, trigliserit ve PAİ değerlerinin karşılaştırılması yapılmıştır. Total kolesterol, LDL-K, HDL-K' de hastalık öncesine göre, hastalık sırasındaki değerlerde istatistiksel olarak anlamlı derecede azalma saptanmıştır (p<0,001). PAİ'ni değerlendirdiğimizde hastalık öncesi ortalama 0,49; hastalık sırasında 0,565 olarak hesaplanmış ve hastalık sırasındaki artışı anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Hastalık öncesi ve hastalık sırasındaki trigliserit değerleri arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p=0,132). Dünya Sağlık Örgütü'nün hastalık şiddet tanımlamasına göre hastalar gruplandırıldığında %60,9 vakanın orta, %24 vakanın ağır ve %15,1 vakanın da kritik grupta yer aldığı görülmüştür. Hastalık şiddet gruplarındaki hastaların kendi içinde lipid parametreleri ve PAİ değerleri kıyaslandığında genel tablo ile aynı olduğu ancak PAİ artışının en çok kritik grupta olduğu görülmüştür. PAİ değişimini değerlendirecek olursak orta şiddet grubunda hastalık öncesinde 0,47 iken hastalık sırasında 0,49'a, kritik grupta 0,533 iken 0,708'e yükselmiştir ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (sırasıyla p=0,004; p=0,003). Ağır grupta hastalık öncesi PAİ değeri 0,543; hastalık sırasında 0,564 olarak hesaplanmış ve bu değişim anlamlı bulunmamıştır (p=0,626). Hastalık şiddet gruplarında hastalık öncesi ve hastalık sırasındaki PAİ ayrı ayrı incelendiğinde hastalık öncesi PAİ değerinin ortalaması gruplar arasında anlamlı farklılık göstermemektedir (p=0,137). Hastalık sırasında hesaplanan PAİ değerleri ile hastalık şiddet grupları arasındaki ilişki değerlendirildiğinde PAİ değerinin ortalamasının gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p=0,012). SONUÇ: PAİ'nin COVID-19 enfeksiyonundan etkilendiği görülmüştür. Bu değişimin hastalık şiddeti arttıkça daha fazla olduğu saptanmıştır. Rutin incelenen trigliserit ve HDL-K değerleri ile kolaylıkla hesaplanabilen bir parametre olması sebebiyle PAİ'nin hastalığın prognozu hakkında takip edilmesi gereken önemli bir biyobelirteç olduğu düşünülmektedir. PAİ'nin, hastalığın teşhisinden sonra şiddetli ve şiddetli olmayan vakaları ayırt etmede ve hangi hastaların yakından takip edilmesi gerektiğini belirlemede önemli bir role sahip olduğu düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Plazma aterojenite indeksi, COVID-19, hastalık şiddeti