Kentsel dönüşüm projeleri bağlamında peyzajın patika bağımlılığı yaklaşımı ile incelenmesi: Ankara örneği

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, PEYZAJ MİMARLIĞI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESRA ŞENÖZ ORSAN

Danışman: NİLGÜL KARADENİZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Peyzaj, doğal süreçler ve insan faaliyetleri arasındaki etkileşim sonucunda sürekli olarak dönüşmektedir. Avrupa Peyzaj Sözleşmesindeki peyzaj tanımında da farklı süreçlerin etkileşimi altında dönüşen peyzajın yapısı vurgulanmaktadır. Özellikle 18. yüzyıldan itibaren reformaların etkisiyle peyzajdaki dönüşümün hızı ve büyüklüğü artarak karmaşık bir hale gelmiştir. Peyzajın dönüşümünde etkili olan bir çok ekolojik ve kültürel faktör bulunmaktadır. Birbiriyle örtüşen çok boyutlu bir yapıya sahip olan kentsel dönüşüm, uygulanma amaçlarına yönelik olarak peyzajın karakteristik yapısını oluşturan kültürel, biyotik ve fiziksel bileşenlerinde değişime ve peyzaj bütününde de dönüşüme neden faktörlerden biridir. Kentsel dönüşüm, ülkemizde özellikle Cumhuriyetin ilanından sonra sanayi kenti olarak gelişmekte olan kentlerde mevcut konut stoğunun yetersizliği ve çeşitli kültürel nedenlerden dolayı artan gecekondulaşmanın, ekonomik kalkınmanın, depreme ve doğal afetlere karşı sağlıklı konut ihtiyacının çözümü olarak görülmüştür. Ancak ülkemizde kentsel dönüşüm, uygulanmaya başladığı günden itibaren amaç, kapsam, uygulanış biçimi ve yetkili olunan kurum kapsamında sürekli olarak değişime uğramıştır. Bu değişim, kentsel dönüşümün etki ettiği peyzajın da dönüşmesine neden olmuştur. Bu bağlamda kentsel dönüşümün yol açtığı peyzaj dönüşümünün tarihsel bir süreç olarak analiz edilmesine, süreçte etkili olan itici güçlerin, dönüşümü başlatan olayların ve koşulların, dönüşümün izlemiş olduğu yörüngenin tespit edilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu kapsamda araştırmada kentsel dönüşümün yol açtığı peyzaj dönüşümünün okunabilmesi amacıyla patika bağımlılığı yaklaşımından yararlanılmıştır. Patika bağımlılığı yaklaşımı, peyzaj dönüşümünün okunmasını sağlayan biyografik bir araştırma çerçevesi sunmuştur.