Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, RADYO TELEVİZYON VE SİNEMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞÇE CANDEMİR
Danışman: Semire Ruken Öztürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:"Türk Sinemasında Suça Yeniden Bakmak: 1990 Sonrasında Türkiye'de Suç Filmleri" başlıklı bu tezde 1990 yılı sonrası Türkiye'de yapılan suç filmleri temel alınarak, suç olgusunun Türk sinemasındaki izdüşümleri, suç sosyolojisi ve sinemada tür kuramı temel alınarak incelenmiştir. Suç sosyolojisi bağlamında suça ilişkin teorilere göre suç olgusunun farklı perspektiflerden tanımları yapılmış, tür kuramı ve sinemada suç türünün ilişkisi tanımlanmıştır. İlk olarak Amerikan sinemasında suç türünün ilk örneklerini oluşturan gangster ve kara film türlerinin gelişim, dönüşüm, anlatı yapısı, ikonografik özellikleri ve toplumsal gelişmelerle bağlantıları incelenmiştir. Buradan hareketle suç türünün Türkiye'de farklı dönemlerdeki örnekleri ve bu örnekler kapsamında türün diğer türlerde olduğu gibi kalıplaşmış ikonografik ve anlatısal birtakım ögelerle tanımlanmasının sınırlılıkları vurgulanmıştır. Eşkıya (Yavuz Turgul, 1996) filmi, Türkiye'de suç filmlerinin sayısının artışına sağladığı katkı ve izleyicinin ilgisi bakımından Türk sinemasında önemli bir yer teşkil etmektedir. Bu sebeple tezde incelenmek üzere Türk sinemasında suçun izdüşümlerini farklı bağlamlarda ele almak adına suçun, anlatının merkezinde konumlandığı Eşkıya başta olmak üzere, günümüze yaklaştıkça türün önemli örnekleri olarak konumlandırılabilecek Karışık Pizza (Umur Turagay, 1998), Mustafa Hakkında Her Şey (Çağan Irmak, 2004), Organize İşler (Yılmaz Erdoğan, 2005), Barda (Serdar Akar, 2007), Celal Tan ve Ailesinin Aşırı Acıklı Hikayesi (Onur Ünlü, 2011) ve Kronoloji (Ali Aydın, 2019) filmleri belirlenmiş ve bu filmler ile suçun Türk sinemasındaki değişen görünümleri belirlenmiştir. Yapılan inceleme sonucunda Türk sinemasında suç türünün sınırlarının belirlenip belirlenemeyeceği tartışılmış, sinemada suç olgusunun 1990 yılından günümüze gelen süreçte toplumsal gelişmelerle de paralel olarak toplumsal cinsiyet, sınıf ve kent bağlamında değiştiği iddia edilmiştir. Türkiye'de sinemada toplumsal cinsiyet, kentin filmlerdeki değişken konumu ve suçun sinemada sınıfsal bir olgu olarak temsil edilmesi başlıkları da temel alınarak söz edilen filmler analiz edilmiştir. Filmlerin incelenmesi ve filmlerdeki suç olgusunun değişim ve dönüşümünün tanımlanabilmesi adına yöntem olarak metin analizi kullanılmıştır.