Mursal (Sivas-Divriği) magmatik kayaçlarının jeoloji ve petrolojisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NEBİYE İNCİ ÇETİN
Danışman: YUSUF KAĞAN KADIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mursal magmatik kayaçları; Divriği (Sivas) ilçesinin yaklaşık 30 km güney batısında Mursal Köyü çevresinde yüzeylemektedir. Bunlar başlıca Mursal siyenitoidi ve Yamadağ volkaniklerinden oluşmaktadır. Mursal Siyenitoidi özellikle Mursal Köyü'nün doğusunda, Höyüktepe'nin ve Hındının Sırtı eteklerinde önemli ölçüde ayrışma göstererek yüzlek vermiş ve yaklaşık olarak 6 km2' lik küçük bir alanı oluşturmaktadır. Mursal Siyenitoidi ince ve iri kristalinli olup piroksenli andezit, silisleşmiş andezit, andezit ve aglomera türündeki kayaçlardan oluşan Yamadağ Volkanitleri tarafından örtülmektedir. Mikroskop altında Mursal Siyenitoidi; foid siyenit, foid monzosiyenit, ve foid monzosiyenit porfir bileşimindedir. Bu siyenitoid genel olarak ortoklaz, mikroklin, nefelin, plajiyoklaz, ± kuvars, ± piroksen ana bileşende, amfibol, titanit, apatit, zirkon ve opak mineral bileşimi içermektedir. Kayaçlarda kuvarsın genellikle silisleşme sonucu ikincil olarak oluştuğu gözlenmiştir. Mursal Siyenitoidi az da olsa oval ve yuvarlağımsı mafik magmatik anklavlar (MMA) içermektedir. Anklavlar daha çok ana kütlenin iri kristalize olanlarının içerisinde gözlenmektedir. Anklavlar; ince kristalin, subofitik dokulu, başlıca amfibol, piroksen ve oligoklaz-andezin mineralleri içererek diyorit ve kuvars diyorit bileşimindedir. MMA'ın yer yer iğnemsi apatit, kamamsı biyotit, poikilitik dokulu feldspat ve oceller dokulu kuvars ve feldispat içermeleri, magma karışım ürünü anklavlar olabileceğini göstermektedir. Raman Konfocal Spektrometresi çalışmalarında siyenitoid içerisindeki felsik minerallerin başlıca feldispat ve feldispatoidlerden oluştuğu gözlenmiştir. Feldispatoidlerin nefelin ve feldispatların ise ortoklaz ve albit bileşiminde olduğu ortaya konmuştur. Nefelinlerin 120, 198, 455, ortoklazların 280, 470, 510 ve albitlerin ise 275, 480 ve 510 Raman pik değerine sahip olduğu görülmüştür. Siyenit içerisindeki nefelinlerin önemli bölümü albit ve ortoklaza dönüşmüş olup ve nefelinler daha çok yamalar halinde kristalin içerisinde kalıntılar şeklinde gözlenmiştir. Piroksen kristallerinin önemli bir bölümünün tremolit, aktinolit ve hematite dönüştüğü belirlenmiştir. Yapılan jeokimyasal incelemeler sonucu Mursal Siyenitoidi'nin çoğunlukla alkalin ve metaaluminyumlu, Yamadağ Volkanikleri'nin subalkali ve metaaluminyumlu, anklav örneklerinin ise alkali-subalkali karakterli olduğu görülmektedir. Mursal Siyenitoidi'nin örneklerin önemli bir kısmı Na, K, Al açısından önemli ölçüde zenginleşme göstermektedir. Siyenitoid ve anklavların tektonik yerleşim diyagramlarında (Y-Nb, Y+Nb-Rb) Levha içi Granitleri (WPG) alanında yer aldığı görülmektedir. Yamadağ Volkanikleri'nin ise Volkanik Yay Granitleri (VAG) alanında yeraldığı görülmektedir. Eser elementlerin Okyanus Ortasısırtı Granitoidleri (ORG)'ne göre normalize edilmiş örümcek diyagramında ise daha çok LIL ve kısmen HFS elementlerince zenginleşme gözlenmektedir. Anahtar Kelimeler: Mursal, Sivas, Yamadağ, siyenitoid, anklav, Konfokal Raman