Yaşlılarda uzamış yas ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP RANA YILDIZ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Bedriye Öncü Çetinkaya
Eş Danışman: Erguvan Tuğba Özel Kızıl
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, yaşlı bireylerde uzamış yas bozukluğu (UYB) sıklığını belirlemek ve UYB belirti şiddeti ile sosyodemografik özellikler, kayba ilişkin değişkenler, komorbid psikiyatrik hastalıklar, depresif belirtiler, kaygı belirtileri ve algılanan sosyal destek arasındaki ilişkiyi incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışma, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Geriatrik Psikiyatri ve Geriatri polikliniklerine başvuran 65 yaş ve üzeri, en az ilkokul mezunu, Standardize Mini Mental Test puanı ≥21 olan 210 katılımcı üzerinde kesitsel olarak yürütülmüştür. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, Standardize Mini Mental Test, Charlson Komorbidite İndeksi, Uzamış Yas Bozukluğu Ölçeği (PG-13), Holmes-Rahe Stres Ölçeği, Geriatrik Depresyon Ölçeği-30, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği ile Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların %11,4'ünde UYB tanısı saptanmıştır. Geriatrik Psikiyatri grubunun PG-13 ölçeği puanı Geriatri grubuna kıyasla anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p <0,001). Geriatrik Psikiyatri grubunda sosyal destek düzeyinin daha düşük, yalnız yaşama ve eş kaybı oranlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Korelasyon analizlerinde, PG-13 ölçeği puanı ile toplam kayıp sayısı, depresyon puanı, anksiyete puanı, öznel dindarlık değeri ve stres düzeyi arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Sonuç: Yaşlı bireylerde UYB sık görülmektedir ve çeşitli psikososyal değişkenlerle ilişkilidir. Depresif ve anksiyöz belirtiler, kayıp sayısı ve yüksek stres düzeyi UYB şiddetini artırırken, sosyal destek eksikliği ve yalnız yaşama gibi etkenler de UYB gelişimi açısından risk oluşturmaktadır. UYB'nin daha iyi tanımlanması, farkındalığın artırılması ve müdahale programlarının geliştirilmesi için ileriye dönük, geniş örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Uzamış Yas Bozukluğu, Yaşlılık, Yas, Sosyal Destek, Geriatri