Türkiye-Irak ilişkileri ve Kürt sorunu(1926-1990)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ONUR ÖZTÜRK
Danışman: ÖZLEM KAYGUSUZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın konusu: 1926-1990 yılları arası Türkiye-Irak ilişkileri ve Kürt sorunudur.Türkiye ile Irak arasındaki ilişkiler, özellikle 1926 Ankara Antlaşması ile birlikte gelişmeye başlamıştır. Her iki ülkede de Kürt sorununun olması, ilişkilerde güvenlik boyutunun öne çıkmasına neden olmuştur. Hem Irak'ta hem de Türkiye'de 1920'lerde ve 30'larda Kürt ayaklanmalarının patlak vermesi, iki ülke ilişkilerinin 1930'larda işbirliği düzeyinde sürmesini zorunlu hale getirmiştir. Bu durum 1937 Sadabad Paktı ile birlikte bölgesel İşbirliğine dönüşmüştür.İkinci Dünya Savaşı sonrası Soğuk Savaş süreciyle birlikte iki ülke ilişkilerindeki yakınlaşma daha da hızlanmıştır. Bu yakınlaşmanın temelinde her iki ülkenin de Batı yanlısı bir dış politika izlemesi ve Sovyetler Birliği'ni tehdit olarak algılamasının yanı sıra iki ülkede de yine Kürt sorununun varlığı da belirleyici olmuştur. 1958 darbesinden bir süre sonra Irak'ın dış politikasında yaşanan yön değişimi ve yeni yönetimin Irak'lı Kürt siyasetçilerle geçici olarak ittifak kurması, ilişkilerde kısa süreli gerginlik yaşanmasına neden olsa da, özellikle 1963 yılından sonra ilişkiler Kürt meselesi karşısında işbirliği çerçevesinde 1980'lerin sonuna kadar sürmüştür. Türkiye'nin bu dönemdeki temel politikası, Irak'ta meydana gelen Kürt hareketinin kendi ülke güvenliğini, toprak bütünlüğünü tehdit etmesini ve Türkiye'de yaşayan Kürt nüfusunu etkilemesini önlemek amacına dayanmıştır. 1980'lerede ise bizzat kendisini hedef alan PKK örgütünün Kuzey Irak'ta yerleşmesinin önüne geçmek de bir diğer temel hedef olmuştur.