Postmortem interval tayininde kantitatif gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu ile hücre dışı serbest dna ve mirna analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Adli Bilimler Enstitüsü, Kriminalistik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DUYGU YAVUZ KILIÇASLAN
Danışman: Naciye Lale Tufan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fransız bilim insanı Emanuelle Fodere ilk olarak ölümün tanısını somatik ölüm olarak adlandırmış ve spontan dolaşım, spontan solunum ve merkezi sinir sisteminin geri dönüşümsüz olarak kaybı olarak tanımlamıştır. Ölüm sonrası geçen zaman ise postmortem interval (PMİ) olarak tanımlanmaktadır. Ölüm zamanının bilinmesi adli vakalarda olayların aydınlatılmasında büyük önem taşımaktadır. Postmortem değişiklikler genel olarak erken ve geç dönem olmak üzere iki ayrı grupta değerlendirilmektedir. Farklı nedenlerle gerçekleşen ölüm sonrasında vücutta algor mortis, rigor mortis, livor mortis ve pütrefikasyon gibi benzer değişiklikler meydana gelmektedir. Adli Tıp'ta ölüm zamanı tayininde kanın donma derecesi, sakal ve kılların ölçümü, mide muhtevası, kan şekeri ölçümü, kemik iliği hücreleri, kan pH sının ölçümü gibi fizyolojik ve biyokimyasal değişimler geleneksel yöntemler olarak kullanılmakta ayrıca da adli entomoloji alanın da kullanılmaktadır. Geleneksel yöntemler ve entomolojik veriler çevre şartlarından etkilenebilmekte ve ölüm zamanı tayininde yanılgıya neden olabilmektedir. Çevre şartlarından daha az etkilenen genetik materyaller, son dönemlerde PMİ çalışmalarına dahil edilmiştir. Bu doktora tezi çalışmasında, farklı zaman aralıklarında ratlardan alınan serum örneklerinde, hücre dışı serbest DNA ve seçilen miR-122, miR-133, miR-1; miR-16, let-7e düzeylerinin kantitatif analizleri yapılmış, ölüm sonrası geçen süre arasındaki olası korelasyon ile postmortem interval tayininin araştırılması yapılmıştır. Analiz sonuçları Ct, ΔCt ve ΔΔCt ve fold change ayrı ayrı değerlendirilmiş olup mir-16 ve mir-122'nin diğer miRNA'lara göre istatistiksel olarak tüm zamanlarda daha düşük ΔCt ortalamasına sahip olduğu; mir-16'nın 24. ve 48. saatlerde daha düşük ΔΔCt ortalamasına sahip olduğu; fold chage değişimlerinde ise mir-16'nın 24. saatte en yüksek ortalamaya sahip olduğu görülmüştür. Ölüm sonrası geçen zamanla birlikte hücre dışı serbest DNA tayini için yapılan çalışmada referans genlerimiz olan GAPDH ve ACTB'nin zamanla azaldığı, 0., 6., ve 12. saatlerde, 24 ve 48. saatlere göre istatistiksel olarak daha yüksek ortalamaya sahip olduğu görülmüştür. Bu çalışma postmortem interval tayininde hücre dışı serbest DNA'nın olası etkisi ile ilgili kantitatif olarak yapılan ilk araştırma niteliğindedir.