Yetişkin onkoloji hastalarında ameliyat öncesi dönemde beslenme durumunun ve depresyon varlığının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİDA TOKAÇ ER
Danışman: NURCAN YABANCI AYHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma; T.C. Sağlık Bakanlığı Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Servisleri'nde yatan, kanser tanısı almış ve ameliyat edilmesi planlanmış 20-65 yaş arası, 37 erkek ve 68 kadın toplam 105 hasta birey üzerinde yapılmıştır. Çalışma, yetişkin kanser hastalarında ameliyat öncesi dönemde beslenme durumunu ve depresyon varlığını değerlendirmek, beslenme durumu ile depresyon arasındaki ilişkiyi incelemek ve ameliyat öncesi dönemde hastaların malnutrisyon durumunu belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya katılmayı kabul eden hastalara uygulanan anket formunda; hastaların genel bilgileri, Hasta Esaslı Subjektif Global Değerlendirme (PG-SGA SF) ve Hasta Sağlık Anketi-9 (PHQ-9) yer almıştır. Daha sonra hastaların vücut ağırlığı, boy uzunluğu, üst orta kol çevresi (ÜOKÇ) ve triseps deri kıvrım kalınlığı (TDKK) ölçümleri alınmıştır. Hastalara ait albümin, total protein, lenfosit sayısı ve hemoglobin düzeyleri kaydedilmiştir. Yaş ortalaması (±SS) erkeklerde 58,4±6,1 ve kadınlarda 54,2±8,7 yıldır. Bireylerin Beden Kütle İndeksi (BKİ) ortalama (±SS) değerleri erkeklerde 26,4±4,6 ve kadınlarda 27,6±5,2 kg/m2'dir. Bireylerin %64,8'i (n=68) gastrointestinal sistem kanseri tanısı almıştır. Beslenme tarama testi PG-SGA SF'ye göre bireylerin %41,0'inde ciddi beslenme yetersizliği olduğu, %34,3'ünde semptomlara bağlı olarak doktor ve hemşire eşliğinde diyetisyen müdahalesi gerektiği, %13,3'ünde hasta ve ailesi için beslenme eğitimi gerektiği ve %11,4'ünde müdahale gerekmediği saptanmıştır. PG-SGA SF puan grupları ile antropometrik ölçümler arasında son vücut ağırlığı, BKİ, son bir ayda ve altı ayda vücut ağırlığı kaybı (%), ÜOKÇ, üst orta kol kas alanı, üst orta kol kas çevresi ve üst orta kol yağ alanı değerleri ve laboratuvar testleri arasında albümin ve hemoglobin arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). PG-SGA SF puanları yüksek olan bireylerin vücut ağırlığı, BKİ, TDKK, total protein, albümin, lenfosit sayısı ve hemoglobin değerleri sağlıklı bireylere göre daha düşüktür (p<0,05). PHQ-9'a göre bireylerin %21,0'inin ciddi seviyede, %26,7'sinin orta seviyede, %29,5'inin hafif seviyede depresyon olduğunu ve %22,8'inin depresyon olmadığını gösteren yanıtlar verdikleri saptanmıştır. PG-SGA SF puanı arttıkça PHQ-9 puanlarının arttığı ve bu iki puan türü arasında pozitif yönlü korelasyon bulunmuştur (r=0,445, p<0,001). Kanser hastalarında ameliyat öncesi dönemde geçerli bir malnutrisyon tarama aracı olan PG-SGA SF pratik olması ve kısa sürede yapılabilmesi nedeniyle tüm hastalara uygulanmalı ve hastanın semptomlarına ve laboratuvar bulgularına göre beslenme müdahalesi yapılmalıdır. Kanser hastalarında malnutrisyon ve depresyon durumunun taranması sağlık çalışanları tarafından ihmal edilmemelidir. Anahtar Sözcükler: Depresyon, Kanser, Malnutrisyon, , PG-SGA SF, PHQ-9.