Çocuk ihmaline yol açabilecek risk faktörlerinin ve hekimlerin çocuk ihmaline ilişkin farkındalığının belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLAY KUŞ
Danışman: BETÜL ULUKOL
Özet:Amaç: Çocuk ihmaline yol açabilecek risk faktörlerinin ve hekimlerin çocuk ihmaline ilişkin farkındalığının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Araştırma, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Dr Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Özel Akay Hastanesi?nde çalışmakta olan çocuk hekimi ve çocuk sağlığı ve hastalıkları araştırma görevlileri ile onların hizmet verdiği polikliniklere başvuran hasta ebeveynlerinin oluşturduğu evrende yapılmıştır. Örneklemi bir üniversite ve bir devlet hastanesinde çalışmakta olan toplam 13 araştırma görevlisi ve bir özel hastanede görev yapan 2 çocuk hekimi ile toplam 800 hastanın ebeveyni oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen, hekimler için 14 sorudan oluşan 2 sayfalık, ebeveynler için 90 sorudan oluşan 9 sayfalık standart birer anket formu kullanılmıştır. Hekimler anketleri kendileri doldurmuştur. Ebeveyn anketi ise ebeveynin kendisi tarafından, okuma yazma sorunu olan ebeveynler için araştırmacı veya bir anketörün yardımıyla doldurulmuştur. Hekimlere uygulanmış olan anket formunun birinci bölümünde sosyodemografik özellikler, yaş, cinsiyet, medeni durum, çocuk sayısı, mezun olunan tıp fakültesi, mezuniyet yılı, meslekte çalışma yılı, çocuk ihmali ve istismarı konusunda herhangi bir eğitime katılıp katılmama durumu, mezun olunan fakültede ve çalışılan hastanede çocuk ihmal ve istismarı ile ilgili bir ekip olup olmadığı sorgulanmıştır. İkinci bölümde hekimlerin 1 haftalık poliklinik hizmeti sürecinde çocuk ihmali durumuyla karşılaşma sıklıkları ve bu durum karşısındaki yaklaşımlarına yönelik sorulara verdikleri yanıtlar değerlendirilmiştir. Ebeveynlere uygulanan anket formunun birinci bölümünde sosyodemografik özellikler, yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, medeni durum, anne-baba olma yaşı, çocuk sayısı, meslek, gelir durumu, ev koşulları değerlendirilmiştir. İkinci bölümünde o gün muayeneye getirilen çocukla ilişkili olmak üzere; çocuğun yaşı, cinsiyeti, natal öyküsü, sağlık, psikososyal gelişim ve eğitim durumuyla ilgili bilgiler, anne ve babanın çocuğa zaman ayırıp ayırmadıkları, çocuğa ayrılan sürede onunla hangi konularda ilgilendiklerine yönelik sorular yer almaktadır. Verilerin analizi SPSS for Windows 16.0 paket programında yapıldı. Bulgular ki kare testi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmamızın sonucunda çocuklardan yaklaşık dörtte üçünde sağlık ve eğitim alanında ihmal, yarısında sosyal destek ihmali, dörtte birinde beslenme ihmali, dörtte birinde gelişimin desteklenmesinin ihmali, yaklaşık onda birinde güvenliğin ihmali ( kaza, yaralanma, zehirlenme ) ve yüzde ikisinde bakım (hijyen) ihmali saptanmıştır. Araştırmamızın sonucunda, ebeveynin çocuk sayısının 3 veya üstünde olması durumunda çocuğa yönelik sağlık ihmalinin 1,8 kat, hijyen ihmalinin 4,2 kat, gelişimin desteklenmesinin ihmalinin 2 kat, eğitimle ilgili konularda ihmalinin 2.7 kat, sosyal destek ihmali açısından riskin 1,5 kat; ailede sigara kullanan birey varlığı durumunda çocuğa yönelik sağlık ihmalinin 1,5 kat, beslenme ihmalinin 1,5 kat, eğitim ihmalinin 2 kat, sosyal destek ihmali açısından riskin 1,5 kat; ailede alkolik birey varlığı durumunda çocuğa yönelik sağlık ihmali riskinin 1,2 kat; ebeveynin eğitiminin ilköğretim düzeyinde ya da daha altında olması durumunda çocuğa yönelik sağlık ihmalinin 1,8 kat, beslenme ihmalinin 2,6 kat, gelişimin desteklenmesi ihmalinin 2,3 kat, eğitimle ilgili konularda ihmal açısından riskin 3,5 kat; aylık gelir miktarının 1500 TL veya altında olması durumunda çocuğa yönelik beslenme ihmalinin yaklaşık 2 kat, eğitim ihmalinin yaklaşık 3 kat, gelişimin desteklenmesi ihmali açısından riskin ise yaklaşık 1,5 kat arttığı saptanmıştır. Hekimlerden yaklaşık üçte biri son bir hafta içinde gördüğü hastalar arasında çocuk ihmal saptadığını ifade etmiştir. Bu hekimlerin son bir haftada görmüş oldukları olgular arasında ihmal saptama oranı % 3,9 olarak saptanmıştır. Hekimlerin ihmale uğrayan olgular için herhangi bir girişimde bulunmadıkları saptanmıştır. Sonuç: Bu bulgular sonucunda görüldüğü gibi çocuk ihmali halen göz ardı edilmeye devam edilen bir sorundur. Ayrıca çocuk ihmali olgularını fark eden hekimlerin bu konuda herhangi bir girişimde bulunmadıkları da görülmektedir. Bu nedenle hekimlerin çocuk ihmali konusundaki eğitimine; çocuk ihmalinin, sıklığını ve risk faktörlerini belirleyecek çalışmalara öncelik verilmelidir. Anahtar sözcükler: Çocuk ihmali, eğitim, hekimlerin farkındalığı, risk faktörleri, sıklık