Yaşlanma sürecinde overlerde Klotho genininifade düzeyinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYLA KURT
Danışman: Asuman Sunguroğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yaşlanma zamana bağlı olarak canlı organizmada görülen anatomik ve fizyolojik değişikliklerdir. Moleküler düzeyde yaşlanmada genomik kararsızlık (özellikle DNA hasarının olması), telomer kısalması ve epigenetik değişiklikler görülürken hücresel yaşlanmada kök hücrelerin tükenmesi mitokondrilerin fonksiyonunun bozulması ile oluşan oksidatif stresin artması, hücreler arası iletişimin bozulması, hücrelerde lizozomal enzim aktivitesinin artması ve hücre çoğalmasının durması görülmektedir. Ovaryum, kadınlarda üreme ve hormonal işlevlerini yerine getiren üreme endokrin organıdır. Yaşlanma ile birlikte kadın doğurganlığında doğal bir düşüş görülmektedir. ROS, ovaryumda oosit olgunlaşmasından döllenmeye kadar birçok fizyolojik ve patolojik aktivitede rol oynamaktadır. ROS'un aşırı miktarda artması OS'ye yol açarak ovaryum yaşlanmasına neden olmaktadır. NRF2, antioksidan ve sitoprotektif genleri düzenleyerek hücreleri oksidatif stresten koruyan bir transkripsiyon faktörüdür. Ovaryum hücrelerinde NRF2 gen ifadesinin artmasının antioksidan genleri tetiklediği ve ovaryum fonksiyonunu koruduğu gösterilmiştir. Klotho yaşlanma baskılayıcı bir gendir. Yapılan çalışmalarda Klotho gen ifadesinin artmasının yaşam süresini uzattığı, Klotho gen ifadesinin azalmasının ise yaşlanma sürecini hızlandırdığı gösterilmiştir. IL-1β güçlü proinflamatuar sitokindir ve yaşlanma ile gen ekspresyonu artmaktadır. IL-6, hücre çoğalmasını, hayatta kalmasını ve farklılaşmasını düzenleyen çok işlevli bir sitokindir. IL-6, genellikle inflamasyon, kronik bağışıklık hastalıkları, nörolojik hastalıklar ve doku yaşlanması ile ilişkili çeşitli hastalıkların oluşmasında yer almakta ve yaşlanma ile gen ekspresyonu artmaktadır. p53 proteini, bir tümör baskılayıcı gen olan TP53 geni tarafından kodlanan bir transkripsiyon faktörüdür. Hücre döngüsü sürecini ve programlanmış hücre ölümünü (apoptoz) kontrol eden p53 geni DNA hasarı, besin eksikliği ve hipoksi gibi çeşitli hücresel stres durumunda hücrenin tepkisini belirlemede çok önemli bir rol oynamaktadır ve yaşlanma ile p53 gen ekspresyonu artmaktadır. AKT, hücresel sinyal yolaklarında yer alan bir serin-treonin kinazdır. PI3K / AKT sinyal yolağı hücrelerde yaygın olarak etkindir ve hücre büyümesi, çoğalması, farklılaşması ve apoptozda işlev göstermektedir. mTOR bir serin-treonin kinazdır ve hücre büyümesi, hücresel yaşlanma ve yaşam süresi dahil birçok biyolojik süreçte yer almaktadır. Epitelyal ovaryan kök hücreleri, yetişkinlerde oosit hücre üretiminin ana kaynağını oluşturmaktadır. OSE hücreleri kök hücre özelliklerine sahiptir. OSE hücreleri epitel hücrelerin çoğalmasında, folikül, granüloza ve teka hücrelerinin üretiminde ve yenilenmesinde rol oynamaktadır. SOX2, OCT4 ve NANOG farklılaşmamış embriyonik kök hücrelerin kendini yenilemesi veya pluripotensi için gerekli olan transkripsiyon faktörleridir. H2O2 yüksek seviyelerde hücrelerde oksidatif stres oluşturarak erken yaşlanmaya yol açmaktadır. Bu projede insan ovaryum epitel hücre serisinde (IHOEC) H2O2 uygulanarak hücreler kültür ortamında yaşlandırılmıştır. H2O2 uygulanmış hücrelere real-time PCR ile Klotho, NRF2, mTOR, p53, IL-6, IL-1β, OCT4, NANOG, SOX2 ve AKT genlerinin ifadelerine bakılmıştır. Bu çalışmada doğal yaşlanma sürecinde hem Klotho hem de NRF2 gen ifadesi azalmıştır. IHOEC hücrelerinde H2O2 ile oluşturulan yaşlanmada mTOR, p53, IL-6, IL-1β, OCT4, NANOG, SOX2, AKT gen ifadeleri artmıştır. Bu çalışmada IHOEC hücre hattında Klotho ve NRF2 gen ifadesinin incelenmiş olması bu hücre hattı için ilk çalışmadır. Bu tez kapsamında sağlıklı over yüzey epitel hücrelerinde: 1- İki senesens türü (a-stres kaynaklı senesens, b-ileri pasaj ile oluşan senesens) için iki ayrı senesens hücre modelinin oluşturulması ve bu iki senesens modelinin SABG ve SAHF denemeleri ile doğrulanması, 2- Oluşturulan iki farklı senesens modelinde; Antioksidan yolak (alfa-Klotho, NRF2), SASP belirteçleri (p53, IL6, IL1-beta), kök hücre (Oct4, Nanog, Sox2) ve sağkalım (mTOR, AKT)-ilişkili genlerin ifadelerinin RT-qPCR yöntemi ile araştırılması amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Yaşlanma, Klotho gen ekspresyonu, Ovaryum yaşlanması, NRF2, ROS