İleri arıtma uygulanan kentsel atık suların gri su ayak izi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Entegre Su Yönetimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASLIGÜL YILMAZ
Danışman: Gökşen Çapar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kentsel atık sular, şehirlerdeki evsel ve endüstriyel faaliyetlerde su kullanımı sonucunda oluşmaktadır. İçerdikleri organik ve inorganik maddeler, mikroorganizmalar, azot ve fosfor gibi besi maddelerinin kısmen arıtılması ve alıcı ortama deşarj edilmesi, su ekosistemlerinde kirliliğe yol açarak su kaynaklarında kalite problemlerine ve çevresel kirliliğe neden olmaktadır. Atık su arıtma tesisleri (AAT), çevresel kirliliği azaltma ve kontrol altına alma konusunda oldukça önemlidir. Geleneksel olarak uygulanan biyolojik arıtma yöntemleri ile temel olarak karbon bazlı kirlilik giderilebilmektedir. Azot ve fosfor gibi maddelerin giderilmesi için ise ileri arıtma yöntemlerinin uygulanması gerekmektedir. Dolayısıyla, pek çok durumda kentsel atık sular yeterince arıtılmadan alıcı ortamlara deşarj edilmektedir. Gri su ayak izi; noktasal veya yayılı kirlilik kaynaklarından alıcı ortamlara karışan kirleticilerin asimile edilebilmesi için gerekli olan tatlı su miktarını ifade etmektedir. Gri su ayak izi kavramı, su kaynaklarının daha sürdürülebilir bir şekilde kullanılması ve noktasal kirlilik kaynağı olan atık suların çevresel etkilerinin azaltılmasına katkıda bulunmak amacıyla bir araç olarak kullanılabilmektedir. Bu tez çalışmasında iki AAT örneği ile ileri arıtmanın gri su ayak izine etkisi incelenmiştir. Ankara Polatlı AAT giriş ve çıkış verileri ve Gülveren Deresi'nin bağlandığı Sakarya Nehri üzerinden alınmış debi değerleri kullanılmış, Prof. Arjen Hoekstra'nın geliştirmiş olduğu gri su ayak izi formülüyle hesaplama yapılarak değerlendirilmiştir. Gri su ayak izi kimyasal oksijen ihtiyacı (KOİ) için 0,01 Mm3/gün, toplam azot için 0,02 Mm3/gün ve toplam fosfor için 0,23 Mm3/gün olarak hesaplanmıştır. Kastamonu AAT giriş ve çıkış verileri ve Karaçomak Deresi üzerinden alınmış debi değerleri kullanılarak yapılan hesaplamalara göre ise gri su ayak izi KOİ için 0,02 Mm3/gün, toplam azot için 0,03 Mm3/gün, toplam fosfor için 0,22 Mm3/gün ve amonyum için 0,04 Mm3/gün olarak bulunmuştur. Gri su ayak izi değerlerinin, alıcı ortam debisi ile kıyaslanması sonucunda, Polatlı AAT verilerine göre kirleticilerin asimilasyon değerlerini aşmadığı, Kastamonu AAT'de ise toplam fosforun alıcı ortamın asimilasyon kapasitesini aştığı görülmüştür. Bu sonuçlar, Kastamonu AAT'de fosfor gideriminin iyileştirilmesi ile gri su ayak izinin ve dolayısıyla kirliliğin azalacağını göstermiştir.