Türkiye'de bölgesel kalkınmada akıllı uzmanlaşan üniversiteler
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET SAMET TEKOĞLU
Danışman: Can Umut Çiner
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yirminci yüzyılın son çeyreğinde üretim formunda ve sermayenin coğrafi birikim stratejisinde yaşanan dönüşüm, devletin mekânsal örgütlenmesinde ve düzenleme biçimlerinde köklü değişiklikler meydana getirmiştir. Bunlardan biri, bölgenin bir üretim, yönetim ve kalkınma ölçeği olarak yeniden tanımlanmasıdır. Bölgeler rekabetçi dikey politikalarla biçimlendirilmeye başlanmış, bölgesel yenilik sistemleri bu çabayı yönlendirmiştir. 2008 krizi sonrasında AB bölgelerinde uygulanan akıllı uzmanlaşma, bölgesel kalkınmayı bölge kaynaklarıyla gerçekleştirmeye yönelik bir yenilik stratejisi olarak ortaya çıkmış, yükseköğretim politikasına verilen üçüncü misyon ile desteklenmiştir. Bu çerçevede AB'de başlatılan Akıllı Uzmanlaşma İçin Yükseköğretim projesinin bir benzeri de 2015 yılında Türkiye'de başlatılmıştır. Bu tez, akıllı uzmanlaşma yoluyla bölgesel kalkınmanın sağlanmasında yükseköğretim politikasının işlevsel bir kanal olup olmadığını Türkiye'de başlatılan Bölgesel Kalkınma Odaklı Misyon Farklılaşması ve İhtisaslaşma Projesi pilot uygulaması üzerinden araştırmayı amaçlamıştır. Bu çalışmada karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Öncelikle nicel araştırma yapılmış, bu araştırmada bölgesel yeniliğin yükseköğretimle bağlantılı ve ölçülebilir bir bileşeni olan patent tescili verileri tercih edilmiştir. Araştırma sonucunda, pilot üniversitelerin yer aldığı TR42, TR33, TRB1, TR61 ve TR71 kalkınma bölgeleri için proje öncesi dönem (2014-2016) ve proje dönemi (2017-2019) patent tescili verileri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunduğu ancak bu farkın, ihtisaslaşma üniversitesi işbirliği ile alınan ve pilot üniversitelerin ihtisaslaşma alanında olan patentlerle ilgisi olmadığı anlaşılmıştır. Daha sonra mülakat ve doküman-belge analizi kısımlarından oluşan nitel araştırma gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma sonucunda ise, akıllı uzmanlaşmanın bölgesel kalkınmaya olan etkisinde yükseköğretim politikasının yadsınamaz bir rolü bulunduğu, bu rolün somutlaştığı projede tüm pilot uygulama bölgeleri için önemli gelişmeler kaydedildiği değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, projenin ileriye taşınması için araştırmacı ve uygulamacılara önerilerde bulunulmuştur.