LİZOZİM İÇEREN MİKROPARTİKÜLLERİN İNHALASYON FORMÜLASYONLARININ HAZIRLANMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMASÖTİK TEKNOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİLHAN ERDİNÇ
Danışman: Burcu Devrim Gökberk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Lizozim İçeren Mikropartiküllerin İnhalasyon Formülasyonlarının Hazırlanması ve Değerlendirilmesi Kistik fibrozis (KF) kalıtsal bir hastalıktır. KF'e neden olan genetik değişiklik nedeni ile KF'li hastalarda vücuttaki bütün salgılar susuz, koyulaşmış ve yoğun kıvamda olup akışkan özelliği kaybolmuştur. Bu nedenle; akciğer, karaciğer, pankreas ve bağırsaklar gibi organların kanallarında salgılar birikerek tıkanmaya, enfeksiyonlara ve hasara neden olmaktadır. KF'li bireylerin akciğerlerinde erken yaşlarda en sık stafilokok (Staphylococcus aures) ve Haemophilus influenzae, ilerleyen yaşlarda ise psödomonas (Pseudomonas aeruginosa) ile enfeksiyonlar gelişmektedir. Başta psödomonas ve stafilokoklar olmak üzere mikroorganizmaların solunum yollarına yerleşmesi bu mikroorganizmaların kronik kolonizasyonuna neden olmaktadır. Akciğerlerde başlangıçtaki mukoid olmayan tiplerle geçici psödomonas kolonizasyonunun yerini, tedavi edilmeyen bireylerde daha sonra aljinat örtüsü ile kaplı mukoid koloniler ile kalıcı, kronik psödomonas kolonizasyonu almaktadır. Kronik psödomonas enfeksiyonlarında, mikroorganizmaların solunum sisteminden tam olarak temizlenmesi mümkün olmaz. Bu nedenle KF'li bireylerde psödomonasın solunum yollarında ilk kez saptandığı erken dönemde, mukoid kolonilere dönmeden uzun süreli antibiyotik tedavisi ile yok edilmesi çok önemlidir. Bununla birlikte, uzun süreli antibiyotik kullanımına bağlı olarak pek çok mikroorganizmada artan bir antibiyotik direnç sorunu ile karşılaşılmaktadır. Klasik antibiyotiklere karşı direnç gelişimindeki artış, enfeksiyöz patojenlere karşı etkili yeni antimikrobiyal ajanların geliştirilmesi gerekliliğini gündeme getirmiştir. Bağışıklık sisteminin temel bileşenleri olan antimikrobiyal peptitler ve proteinler antibiyotiklere alternatif olarak düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, inhalasyon yolu ile uygulanmak üzere KF'deki enfeksiyon etkenlerine karşı etkili lizozim içeren mikropartiküler sistemler geliştirmek ve değerlendirmektir. Antimikrobiyal etkili bir protein olan lizozim, klasik antibiyotiklere alternatif olarak kullanılmıştır. Lizozimin stabilitesini korumak, akciğerlere etkili bir şekilde taşınmasını sağlamak ve salım hızını kontrol edebilmek amacıyla biyolojik olarak uyumlu ve biyolojik olarak parçalanabilen bir polimer olan polikaprolakton (PCL) kullanılarak mikropartikülleri hazırlanmıştır. Lizozim suda çözünen bir protein olduğu için mikropartiküllerinin hazırlanmasında su içinde yağ içinde su (s/y/s) tipi emülsiyon çözücü buharlaştırma yöntemi kullanılmıştır. Hazırlanan mikropartiküllerde partikül büyüklüğü ve dağılımı, morfolojisi, yükleme etkinliği, üretim verimi ve çözünme hızı deneyleri gerçekleştirilmiştir. Optimum özelliklere sahip mikropartiküllerin belirlenmesi için 24 full faktöriyel deney tasarımı kullanılmıştır. Belirlenen optimum mikropartikül formülasyonunun aerodinamik özellikleri değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar lizozim içeren PCL mikropartiküllerinin akciğerlerde etkin bir şekilde tutulabileceğini göstermiştir. Sonuç olarak; KF tedavisinde lizozim içeren PCL mikropartiküllerinin pulmoner veriliş için etkin bir dozaj formu olarak değerlendirilebileceği görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Akciğerlere Hedefleme, İnhalasyon, Kistik Fibrozis, Lizozim, Mikropartikül